OMM Redaksiyası
Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə Bakı–Tbilisi–Qars (BTQ) dəmir yolu ilə yükdaşımaların sürətləndirilməsi məqsədilə yeni gömrük protokolu imzalayıb. Sənəd sərhədlərdə gecikmələrin azaldılmasını və tranzit prosedurlarının daha səmərəli təşkilini nəzərdə tutur.
Protokol üç ölkənin gömrük komitəsinin sentyabrın 28-də Azərbaycanın Göygöl şəhərində keçirilən beşinci iclasından sonra imzalanıb. Razılaşma regional ticarət marşrutuna yatırılan investisiyaların yük həcmlərinin artırılmasına yönəldilməsi fonunda əldə olunub.
Protokol hansı məsələləri əhatə edir?
Sənədin əsas istiqamətlərindən biri elektron məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsidir. Bununla gömrük xidmətləri qatar sərhədə çatmazdan əvvəl yük barədə məlumat əldə edə biləcək.
Digər istiqamət birgə risklərin idarə edilməsidir. Bu mexanizm gömrük əməkdaşlarına bütün yükləri eyni qaydada yoxlamaq əvəzinə, daha yüksək risk daşıyan yüklərə diqqət ayırmağa imkan verəcək.
Protokolda sərhədkeçmə prosedurlarının sürətləndirilməsi, xüsusilə BTQ dəmir yolunda tranzitin daha operativ həyata keçirilməsi də nəzərdə tutulur. Razılaşma dəmir yolu tranziti üzrə qabaqcadan məlumat mübadiləsi haqqında əvvəlki sənədi tamamlayır.
Yeni protokolun tam mətni, həmçinin onun icra qrafiki və konkret hədəfləri açıqlanmayıb.
Gömrük qurumlarının rəhbərləri iştirak edib
Azərbaycanın Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Şahin Bağırov, Türkiyənin ticarət nazirinin müavini Sezai Uçarmak və Gürcüstanın Gəlirlər Xidmətinin rəhbəri Mamuka Baratashvili nümayəndə heyətlərinə rəhbərlik ediblər.
Tərəflər tranzit prosedurlarının uyğunlaşdırılması və gömrük pozuntularına qarşı mübarizə də daxil olmaqla, əvvəlki öhdəliklərin icrası üzrə görülən işləri də nəzərdən keçiriblər.
Üçtərəfli görüşlə yanaşı, Azərbaycan və Türkiyə gömrük komitələrinin altıncı ikitərəfli toplantısı keçirilib və ayrıca protokol imzalanıb. Bu sənəd məlumat mübadiləsini, gömrük pozuntularına qarşı birgə tədbirləri, sadələşdirilmiş prosedurlardan yararlanan “səlahiyyətli iqtisadi operatorlar” mexanizmini və qarşılıqlı statistik məlumatların yoxlanılmasını əhatə edir. Birgə əməliyyatlar və təlimlər də müzakirə olunub.
Orta Dəhliz üzrə yük həcmləri aşağı olaraq qalır
Sezai Uçarmak bildirib ki, üç ölkədə avtomobil yolları, dəmir yolları və dəniz infrastrukturlarına əhəmiyyətli investisiyalar qoyulsa da, Orta Dəhliz üzrə tranzit həcmləri hələ də “kifayət qədər aşağıdır”.
Onun sözlərinə görə, yalnız infrastrukturun inkişafı yükdaşımaların artırılması üçün yetərli deyil. Daha sadə prosedurlar, sərhəd-keçid məntəqələrində gözləmə müddətinin azaldılması və proseslərin vahid sistem çərçivəsində uyğunlaşdırılması daşımaların artmasına kömək edə bilər.
Uçarmak tranzit zamanı yüklərin sadəcə daşınması deyil, emal edilməsinin də əlavə gəlir yarada və investorları cəlb edə biləcəyini vurğulayıb. O, Azərbaycanı Şərq–Qərb dəhlizində mühüm “körpü” adlandırıb və Qazaxıstanla Türkmənistanı birləşdirən Xəzər dənizi keçidlərinin də asanlaşdırılmasının vacibliyini qeyd edib.
BTQ dəmir yolunun imkanları
Bakı–Tbilisi–Qars xətti Azərbaycanı Gürcüstan üzərindən Türkiyə ilə birləşdirir. Dəmir yolunun ümumi uzunluğu 827 kilometrdir və bunun 213 kilometri Gürcüstan ərazisindən keçir. Xətt 2017-ci ildən sınaq rejimində fəaliyyət göstərib.
BTQ-nin rəsmi açılışı iyun ayında Gürcüstanın Axalkalaki stansiyasında keçirilib. Mərasimdə Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze, eləcə də Türkiyə və Azərbaycanın nəqliyyat nazirləri iştirak ediblər.
Qazaxıstanın Nəqliyyat Nazirliyinin məlumatına görə, modernləşdirmə işlərindən sonra xəttin illik yükdaşıma qabiliyyəti 1 milyon tondan 5 milyon tona yüksəlib.
Göygöl protokolu bu genişlənmənin gömrük tərəfini tənzimləməyə yönəlib. Yenilənmiş dəmir yolu və artan daşıma imkanları fonunda daha sürətli, rəqəmsal və proqnozlaşdırıla bilən sərhəd prosedurlarının yük həcmlərini artıracağı gözlənilir.
