OMM Redaksiyası
Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınan hökumətinə bağlı qüvvələr Qırmızı dəniz sahilində, Bab əl-Məndəb boğazı yaxınlığında geniş əraziləri geri alıb. Bu irəliləyiş ilin əvvəlində döyüşlərin yenidən başlamasından bəri hökumət qüvvələrinin ən mühüm uğurlarından biri sayılır və İranın dəstəklədiyi husilərə zərbə vurur.
Səudiyyə Ərəbistanının intensiv hava dəstəyi ilə irəliləyən hökumət qoşunları bazar ertəsi sahilboyu şimala doğru hərəkət edərək Moha liman şəhərinin kənarlarına daxil olub. Yəmənin Müdafiə Nazirliyi daha sonra şəhərin hökumət qüvvələrinin nəzarətinə keçdiyini açıqlayıb. Hərbi mənbələr husilərin yaxınlıqdakı dağlıq ərazilərə çəkildiyini bildirib.
Əməliyyat nəticəsində Bab əl-Məndəb boğazının girişində, Dhubab rayonunda yerləşən uçuş-enmə zolağı da daxil olmaqla bir sıra strateji mövqelər geri qaytarılıb. Qırmızı dənizi Ədən körfəzi və Hind okeanı ilə birləşdirən boğaz qlobal enerji təchizatı və ticarət daşımaları üçün mühüm marşrutdur.
Husilərin ötən ay boğaz ətrafındakı sahil ərazilərini ələ keçirməsi enerji bazarlarında narahatlıq yaradıb və regional qeyri-sabitlik fonunda gəmiçilik marşrutlarının təhlükəsizliyi ilə bağlı sualları artırıb. Hökumət qüvvələrinin son uğurları husilərin bu dəhlizdə hərəkəti nəzarətdə saxlamaq cəhdlərini çətinləşdirə bilər. Bununla belə, təhlükəsizlik ekspertləri qrupun ölkənin daxili bölgələrindən və digər sahil məntəqələrindən dron və raketlərlə gəmiləri hədəfə almaq imkanının qaldığını bildirirlər.
Husilər hökumətin açıqlamalarını rədd edərək geniş ərazi itkiləri barədə məlumatların həqiqətə uyğun olmadığını deyiblər. “Reuters” döyüş meydanındakı inkişafları tərəflərdən heç biri üzrə müstəqil təsdiqləyə bilmədiyini qeyd edib.
Husilər Taiz yaxınlığında irəliləyib
Qırmızı dəniz sahilində geri çəkilmələrə baxmayaraq, husilər başqa cəbhələrdə irəliləyiş əldə etmiş kimi görünür. Hökumətlə əlaqəli hərbi mənbələrin sözlərinə görə, silahlı qrup ölkənin cənub-qərbindəki Taiz şəhəri yaxınlığında hökumətin nəzarətində olan əraziləri şəhərlə birləşdirən dağ yolunun bəzi hissələrini ələ keçirib.
Mənbələr bu irəliləyişlərin Yəmənin üçüncü böyük şəhəri olan Taizə təzyiqi artırdığını və oradakı hökumət qüvvələrinin təcrid olunma ehtimalını yüksəltdiyini bildiriblər. Hökumət rəsmilərindən biri isə əsas yolun tamamilə bağlandığı barədə məlumatla razılaşmayıb. Döyüşlər kəskinləşdikcə husilər Səudiyyə Ərəbistanının hava məkanına hücumları genişləndirməklə də hədələyiblər.
Səudiyyə Ərəbistanı hökumət qüvvələrinə dəstək məqsədilə genişmiqyaslı hava əməliyyatlarına başladığını açıqlayıb. Səudiyyə rəsmiləri Bab əl-Məndəb ətrafındakı əməliyyatları dəstəkləmək və Yəmən quru qoşunlarının irəliləyişinə şərait yaratmaq üçün yüzlərlə hədəfin vurulduğunu deyiblər. Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınan hökuməti Səna ətrafı da daxil olmaqla bir neçə istiqamətdə hərbi əməliyyatlar apardığını bildirib.
Husilərin nəzarətində olan Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına əsasən, Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi zərbələr Sanhan və Səvan rayonlarında iki nəfərin ölümünə, yeddi nəfərin yaralanmasına səbəb olub. Prezident Rəşad əl-Əlimi hökumət qüvvələrinin ölkə husilərin nəzarətindən “azad edilənədək” döyüşləri davam etdirəcəyini vəd edib.
Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan müdafiə sazişini işə salır
Gərginliyin artması Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistanın Ər-Riyadda fövqəladə görüş keçirməsinə səbəb olub. Görüş bu yaxınlarda imzalanmış Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi çərçivəsində təşkil edilib. Tərəflər toplantıdan sonra sazişə uyğun razılaşdırılmış hərbi qüvvə və imkanların Səudiyyə Ərəbistanına sürətlə yerləşdirilməsi planını açıqlayıblar.
Üç ölkənin birgə bəyanatında husilərin Səudiyyə şəhərlərini, iqtisadi obyektləri və kritik infrastrukturu hədəf alan hücumları pislənib. Bəyanatda qrupun Məkkə və Mədinəni, İslamın müqəddəs məkanlarını təhdid etdiyi də bildirilib. Avqustda imzalanan müdafiə sazişinə əsasən, üzv ölkələrdən birinə silahlı hücum hər üç ölkəyə hücum kimi qiymətləndirilir.
Gərginliyin son artımı 2022-ci ildən bəri əsasən qüvvədə olan atəşkəsin pozulmasından sonra baş verib. Husilərin Yəmənin böyük hissəsini ələ keçirməsi ilə başlanan müharibə 2015-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi müdaxiləyə gətirib çıxarıb və ölkədə dünyanın ən ağır humanitar böhranlarından birini yaradıb.
BMT-nin miqrasiya agentliyinin məlumatına görə, bu yay döyüşlər yenidən başlayandan bəri 184 min nəfər evindən didərgin düşüb. Döyüşlərin şiddətli olduğu Taizdə yanacaqdoldurma məntəqələrinin qarşısında uzun növbələr yaranıb. Təchizat yollarının bağlana biləcəyi qorxusu fonunda yanacaq və məişət qazı çatışmazlığı dərinləşib.
Yəməndəki münaqişə İran və ABŞ arasında qarşıdurma, eləcə də Hörmüz boğazından Bab əl-Məndəbə qədər uzanan mühüm enerji və gəmiçilik marşrutlarının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlarla getdikcə daha sıx əlaqələnir.
