Milli Məclis su anbarlarında və ya sututarlarda toplanan çöküntülərin (qum, qum-çınqıl, gil), habelə tunellərin tikintisi zamanı çıxarılan süxurların istifadəsini qanuniləşdirib. Bu fəaliyyətlər yerin təkindən istifadənin növləri sırasına daxil edilərək, qanun layihəsi ilk oxunuşda qəbul olunub.
"Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM" xəbər verir ki, bununla bağlı "Yerin təki haqqında" qanuna dəyişiklik layihəsi parlamentin bugünkü plenar iclasında geniş müzakirəyə çıxarılıb.
İstehsal Tullantıları və Sağlamlaşdırma Tədbirləri
Sənəddə qeyd edilib ki, yer təki istifadəçilərinə dağ-mədən işləri ilə əlaqədar istehsal tullantılarından istifadə hüququ veriləcək. Bu proses müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydaya uyğun tənzimlənəcək.
Həmçinin, qeyri-filiz faydalı qazıntı yataqlarının istismarı ilə məşğul olan istifadəçilərin fəaliyyətinin sağlamlaşdırılması tədbirlərinə dair qaydalar da müvafiq qurum tərəfindən müəyyən ediləcək.
Bildirilib ki, yerin təkinin istifadəyə birbaşa danışıqlar yolu ilə verilməsi prosedurları da bu qaydalar çərçivəsində dəqiqləşəcək.
Birbaşa Danışıqlar və Şəffaflığın Artırılması
Layihədə vurğulanıb ki, yerin təki istifadəyə "Lisenziyalar və icazələr haqqında" qanun ilə müəyyən olunmuş qaydada, əsasən hərrac (auksion və ya müsabiqə) və ya birbaşa danışıqlar əsasında verilir.
Eyni zamanda, Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə qiymətli və əlvan metallar istisna olmaqla, digər sahələrin birbaşa danışıqlar yolu ilə verilməsi halları artıq təsdiq edilib.
Təklif olunan dəyişiklik isə birbaşa danışıqlar yolu ilə verilmə qaydasının təsdiqini nəzərdə tutur. Bu addım istifadəçilərin müəyyən edilməsi sahəsində şəffaflığın yüksəlməsinə və hüquqi müəyyənliyin artmasına xidmət edəcək.
Torpaqların Rekultivasiyası: Yeni Tələblər
Sənədə əsasən, qanuna "Yerin təki sahələrinin rekultivasiyası" adlı yeni maddənin əlavə edilməsi təklif olunub. Maddəyə görə, istifadəçilər torpağın münbitliyini qorumaq və ətraf mühiti yaxşılaşdırmaq məqsədilə ərazilərin bərpasını təmin etməlidirlər.
Bu proses xüsusi rekultivasiya planı əsasında həyata keçirilməlidir. Faydalı qazıntıların istismarını və ya yeraltı tikintini həyata keçirən fiziki və hüquqi şəxslər, istifadə hüququ əldə etdikdən sonra 3 (üç) ay müddətində bu planı təqdim etməlidirlər.
Planın təqdimatı zamanı dövlət ekoloji ekspertizasının müsbət rəyi mütləq tələb olunur.
Yerin təkindən istifadə sahəsinin xüsusiyyətləri və süxurların kimyəvi tərkibindən asılı olaraq rekultivasiyanın müxtəlif üsulları (mexaniki, bioloji, kimyəvi, termik) tətbiq ediləcək.
Rekultivasiya Planında Nələr Nəzərə Alınmalıdır?
Rekultivasiya planı hazırlanarkən aşağıdakı amillər mütləq nəzərə alınacaq:
- Torpağın münbit qatının həcmi və götürüləcək torpağın toplandığı ərazi;
- Faydalı qazıntıların və yanakı süxurların xüsusiyyətləri;
- Ərazinin hidrogeoloji və mühəndis-geoloji şəraiti;
- Süxurların saxlanılma dövründə xüsusiyyətlərini dəyişməsi və ətraf mühitə təsiri;
- Yeraltı suların çirklənməsinin yolverilməzliyi;
- Faydalı qazıntıların istismar müddəti;
- Bərpanın üsulları, ardıcıllığı və bərpa müddəti.
Yerin təki ilə bağlı işlərin aparıldığı ərazilər üzrə rekultivasiya qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən tənzimlənəcək.
Qanun layihəsi müzakirələrdən sonra səsverməyə qoyularaq birinci oxunuşda qəbul edilib.
