Milli Məclis tərəfindən ekoloji təhlükəsizliyi və təbii sərvətlərin idarə olunmasını dəyişəcək "Yerin təki haqqında" qanuna mühüm dəyişikliklər son oxunuşda qəbul edilib.
“Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM” xəbər verir ki, bu yeni qanun layihəsi su anbarlarının təmizlənməsindən tutmuş, faydalı qazıntıların çıxarılması və torpaqların bərpasına qədər bir çox sahədə şəffaflığı təmin edəcək.
Su Anbarları və Tunel Tikintisində Yeni Qaydalar: Nələr Dəyişir?
Bildirilib ki, sənəd yerin təkindən istifadə sahəsində qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi məqsədilə hazırlanıb. Layihədəki ilk dəyişiklik su anbarlarında və ya sututarlarda toplanan çöküntülərin (qum, qum-çınqıl, gil), habelə tunellərin və ya keçidlərin tikintisi ilə əlaqədar yerin təkindən çıxarılan süxurların istifadəsinin yerin təkindən istifadənin növləri sırasına daxil edilməsidir.
Vurğulanıb ki, ölkədəki su ehtiyatlarının artırılması, əhalinin keyfiyyətli içməli su və suvarma suyu ilə təminatının yaxşılaşdırılması çərçivəsində mövcud su anbarlarının və sututarların təmizlənməsi nəzərdə tutulur. Bu da həmin sututarlarda toplanmış milyonlarla kub metr qum, qum-çınqıl və gil tərkibli materialların çıxarılması və iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunması ilə nəticələnəcək.
Həmçinin ölkədə yol infrastrukturunun yaxşılaşdırılması çərçivəsində yolötürücü tunellərin tikintisi yer təkindən süxurların çıxarılması ilə nəticələnir. Sözügedən çöküntü və süxurların istifadəsinin hüquqi əsasının yaradılması onlardan istifadənin qanuniləşməsinə, hesabatlılığın təmin edilməsinə və rəqabət mühitinin formalaşmasına xidmət edəcək.
Yerin Təkinin İstifadəsində Şəffaflıq: Birbaşa Danışıqlar Necə Tənzimlənəcək?
Növbəti dəyişiklik yer təkindən istifadə sahəsində bir sıra qaydaların təsdiq edilməsinin hüquqi əsasının yaradılmasıdır. Buraya yerin təkinin istifadəyə birbaşa danışıqlar yolu ilə verilməsi və qeyri-filiz faydalı qazıntı yataqlarının istismarı ilə məşğul olan yer təki istifadəçilərinin fəaliyyətinin sağlamlaşdırılması tədbirlərinə dair qaydalar aiddir.
Qeyd edilib ki, yerin təki istifadəyə icazə əsasında "Yerin təki haqqında" və "Lisenziyalar və icazələr haqqında" qanunla müəyyən olunmuş qaydada hərrac və birbaşa danışıqlar əsasında verilir. Eyni zamanda Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə yerin təkinin istifadəyə birbaşa danışıqlar yolu ilə verilməsi hallarının siyahısı da təsdiq edilib.
Təklif olunan dəyişiklik isə yerin təkinin istifadəyə birbaşa danışıqlar yolu ilə verilməsi qaydasının təsdiq edilməsini nəzərdə tutur. Bu da birbaşa danışıqlar yolu ilə verilən istifadəçilərin müəyyən edilməsi sahəsində şəffaflığın yüksəlməsinə və hüquqi müəyyənliyin artmasına xidmət edəcək. Sənəddə həmçinin vurğulanıb ki, dağ-mədən işləri ilə əlaqədar istehsal tullantılarından istifadə hüququ da müvafiq qaydaya uyğun olaraq veriləcək.
Ekoloji Balans və Rekultivasiya: Kənd Təsərrüfatı Torpaqları Necə Qorunacaq?
Layihəyə əsasən, yer təki sahələrinin rekultivasiyasının məqsədi işlərin aparıldığı ərazidə torpağın münbitliyinin və digər faydalı xassələrinin qorunması, bərpa edilməsi və yüksəldilməsidir. Bunun üçün yer təki istifadəçiləri həmin torpaqların rekultivasiya planını tərtib etməli və prosesi bu plan əsasında təmin etməlidirlər.
Sənəddə diqqətə çatdırılıb ki, ölkə üzrə faydalı qazıntı yataqlarının əhəmiyyətli hissəsi kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlarda yerləşir. Qeyri-neft sektorunun inkişafı məqsədilə bu yataqların istismarı zəruridir. Lakin hazırda torpaqların bərpası və ətraf mühitin yaxşılaşdırılması məqsədilə rekultivasiya işlərinə dair sistemli qaydalar mövcud deyil.
Bu çərçivədə rekultivasiya planlarının hazırlanması, dövlət ekoloji ekspertizasından keçirilməsi və münbit torpaq qatının qorunması kimi tələblər müəyyən ediləcək. Nəticədə torpaqların əvvəlki və ya alternativ faydalı vəziyyətə qaytarılması təmin ediləcək.
Yekun olaraq bildirilib ki, dəyişikliklər təbii ehtiyatlardan istifadənin səmərəliliyinin yüksəldilməsinə, ekoloji təhlükəsizliyə və dağ-mədən tullantılarının dövriyyəyə cəlb olunmasına xidmət edəcək. Müzakirələrdən sonra qanun layihəsi səsverməyə qoyularaq üçüncü oxunuşda qəbul edilib.
