OMM Redaksiyası
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) yeni nəşrində siqaret çəkmə və passiv tütün tüstüsünə məruz qalma ilə reproduktiv sağlamlıq problemləri arasında əlaqəyə dair artan elmi sübutlar təqdim olunub.
ÜST-nin məlumatına görə, reproduktiv yaşda olan hər altı nəfərdən biri həyatının müəyyən mərhələsində sonsuzluqla üzləşir. Sonsuzluq 12 ay və ya daha çox müddətdə müntəzəm, qorunmadan cinsi əlaqəyə baxmayaraq hamiləliyin baş verməməsi kimi müəyyən edilir.
2000-2026-cı illər arasında aparılmış araşdırmaların sistemli icmalına əsasən, hazırda tütün çəkən qadınlarda sonsuzluq riski çəkməyən qadınlarla müqayisədə 40 faiz daha yüksəkdir. Keçmişdə siqaret çəkmiş, lakin sonradan tütündən imtina etmiş qadınlarda isə bu risk tütün istifadəsini davam etdirənlərlə müqayisədə 25 faiz aşağı olub.
ÜST vurğulayıb ki, sonsuzluq yalnız qadınların sağlamlığı ilə bağlı məsələ deyil. 60 mindən çox kişinin iştirak etdiyi 44 araşdırmanın icmalı siqaret çəkmə ilə müxtəlif reproduktiv sağlamlıq problemləri arasında aydın əlaqə olduğunu göstərib.
Hesabata görə, tütün istifadəsi spermanın göstəricilərində pozuntular, sperma keyfiyyətinin azalması və cinsi funksiyanın pozulması ilə əlaqələndirilib. Siqaret çəkən kişilərdə erektil disfunksiya, boşalma pozuntuları, spermatozoidlərin hərəkətliliyinin zəifləməsi və formasının anormallığı daha çox müşahidə olunub.
ÜST həmçinin siqaretin ekstrakorporal mayalanma (IVF) kimi köməkçi reproduktiv texnologiyalara təsirini araşdırıb. 21 tədqiqatın nəticələrinə görə, siqaret çəkən şəxslərdə sonsuzluq müalicəsi zamanı hamiləlik və canlı doğuş göstəriciləri daha aşağı olub. Bu amil müalicənin uğurlu nəticə vermə ehtimalını siqaret çəkməyənlərlə müqayisədə təxminən yarıya endirə bilər.
Təşkilat xəbərdarlıq edib ki, reproduktiv sağlamlıq üçün risklərlə üzləşməkdən ötrü şəxsin mütləq siqaret çəkməsi tələb olunmur. Passiv tütün tüstüsünə müntəzəm məruz qalan qadınlarda sonsuzluq riski arta və hər menstrual sikldə hamilə qalma ehtimalı azala bilər.
ÜST bildirib ki, elektron siqaretlər, qəlyan və tüstüsüz tütün məhsullarının məhsuldarlığa təsiri siqaret qədər geniş araşdırılmayıb. Bununla belə, bu məhsulların da reproduktiv sağlamlıq üçün risk daşıya biləcəyi qeyd olunub və əlavə tədqiqatlara ehtiyac olduğu vurğulanıb.
Təşkilat hamiləlik planlaşdıran şəxslər və cütlüklərlə işləyən tibb mütəxəssislərini tütün istifadəsinin reproduktiv riskləri barədə danışmağa çağırıb. ÜST tütün istifadəçilərinə siqareti tərgitmək üçün elmi əsaslı dəstək göstərilməsini və bütün səhiyyə müəssisələrində bu barədə qısa məsləhətlərin verilməsini tövsiyə edib.
