Ünvanlı dövlət sosial yardımı nədir?
Ünvanlı dövlət sosial yardımı aztəminatlı ailəyə dövlət büdcəsi hesabına verilən pul yardımıdır ("Ünvanlı dövlət sosial yardımı haqqında" Qanunun 1.0.6 və 5-ci maddələri). Aztəminatlı ailə orta aylıq gəliri hər bir ailə üzvü üçün ehtiyac meyarının məcmusundan aşağı olan ailədir (1.0.5-ci maddə). Hüquq təkcə gəlirin aşağı olması ilə deyil, gəlirin ailədən asılı olmayan səbəblərdən bu həddən aşağı düşməsi və qanundakı digər şərtlərlə müəyyən edilir (3-cü maddə).
Ehtiyac meyarı hər il dövlət büdcəsi ilə birgə təsdiq olunur (1.0.1-ci maddə). 2026-cı il üçün ehtiyac meyarının həddi 300 manatdır ("Azərbaycan Respublikasında 2026-cı il üçün ehtiyac meyarının həddi haqqında" 9 dekabr 2025-ci il tarixli Qanun, 1 yanvar 2026-cı ildən qüvvədədir; 2025-ci ildə 285 manat idi).
Yardımın məbləği ailənin orta aylıq gəliri ilə hər bir ailə üzvü üçün ehtiyac meyarının məcmusu arasındakı fərqə bərabərdir (Qanunun 7.1-ci maddəsi). Məsələn, 4 nəfərlik ailə üçün 2026-cı ildə məcmu hədd 4 × 300 = 1 200 manatdır; ailənin orta aylıq gəliri 700 manat olarsa, aylıq yardım 1 200 − 700 = 500 manat təşkil edir. Orta aylıq gəlir müraciətdən əvvəlki ardıcıl 12 ayın bütün gəlirlərinin 12-yə bölünməsi ilə hesablanır (Qaydaların 5.23-cü bəndi).
Müraciət necə edilir?
Ailəni yetkinlik yaşına çatmış, əmək qabiliyyətli üzv (belə şəxs olmadıqda qəyyum, himayəçi, patron və ya vəkil edilmiş şəxs) təmsil edir. Təmsilçilik barədə ərizə ailə tərkibi haqqında arayış əsasında notarius tərəfindən təsdiq edilir və təsdiqdən sonra müraciət üçün 90 gün qüvvədə qalır (Nazirlər Kabinetinin 5 fevral 2016-cı il tarixli 37 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş Qaydaların 2.1 və 2.1-1-ci bəndləri).
Bundan sonra Təmsilçi e-social.gov.az və ya "Elektron hökumət" portalındakı "Ünvanlı sosial yardımla bağlı müraciətin edilməsi" xidməti vasitəsilə "Ərizə-bəyannamə"ni doldurub Nazirliyin Mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminin "Ünvanlı yardım" (VEMTAS) altsisteminə göndərir (Qaydaların 2.2–2.3-cü bəndləri). Kağız üzərində müraciət də mümkündür: notarial qaydada təsdiq edilmiş "Ərizə" və "Ərizə-bəyannamə" yaşayış yeri üzrə Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun şəhər (rayon) şöbəsinə və ya "DOST" mərkəzinə təqdim olunur (2.4-cü bənd). Sistem ailə tərkibi, gəlir, əmlak və digər məlumatları dövlət informasiya ehtiyatları ilə yoxlayır; Elektron Hökumət İnformasiya Sistemindən əldə edilə bilən sənədlər ərizəçidən tələb olunmur (1.4 və 3.2-ci bəndlər).
- Ailə tərkibi haqqında arayışla təmsilçilik ərizəsini notariusda təsdiq etdirin.
- e-social.gov.az portalına təhlükəsiz identifikasiya ilə daxil olun.
- Ailə və gəlir məlumatlarını faktiki vəziyyətə uyğun göstərin, "Ərizə-bəyannamə"ni yoxlayıb göndərin.
- Ərizənin qeydiyyat tarixi və nömrəsi barədə bildiriş 3 gün ərzində seçdiyiniz əks-əlaqə vasitəsinə göndərilir; qeydiyyat günü müraciət günü sayılır (2.6-cı bənd).
- Müraciət günü ailənin maddi-məişət şəraitinin video və foto çəkilişlə müayinəsi üçün sosial yardım üzrə işçiyə tapşırıq göndərilir (3.3–3.4-cü bəndlər).
- Qərar çıxarıldığı gün əks-əlaqə vasitəsinə göndərilir: təyin olunduqda məbləğ və müddət, imtina olunduqda səbəblər göstərilir (3.8-ci bənd).
Suallar üçün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Çağrı Mərkəzi: 142.
Sosial yardım almaq hüququna malik ailələr
Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaşayan və müraciətdən əvvəlki son 12 (on iki) ay ərzində orta aylıq gəliri aşağıdakı səbəblərdən hər bir ailə üzvü üçün ehtiyac meyarının məcmusundan aşağı olan aztəminatlı ailələr ehtiyac meyarının məcmusu ilə orta aylıq gəlirinin arasındakı fərq məbləğində sosial yardım almaq hüququna malikdirlər (Qaydaların 1.2-ci bəndi):
- Ailə üzvünün əmək qabiliyyətini itirməsi
- Ailənin əmək qabiliyyətli üzvünün orqanizmin funksiyalarının 81-100 faiz pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş şəxsə, əlilliyi olan uşağa və ya 8 yaşına çatmamış uşağa qulluq etməsi
- Ailənin əmək qabiliyyətli 23 yaşadək üzvünün əyani təhsil alması
- Ailənin əmək qabiliyyətli üzvünün "İşsizlikdən sığorta haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq işsizlikdən sığorta ödənişi alması
- Ailə üzvünün vəfat etməsi
- Ailə üzvünün məhkəmə tərəfindən itkin düşmüş və yaxud ölmüş hesab edilməsi
- Ailə üzvünün azadlıqdan məhrum edilməsi
- Ailə üzvünün olduğu yerin məlum olmaması
Qanunun 3-cü maddəsi bu siyahıya dövlət orqanının və ya hüquqi şəxsin ləğvi, ştatların ixtisarı, habelə 2026-cı ildən fiziki şəxs olan işəgötürənin fəaliyyətinə xitam verilməsi ilə əlaqədar işsiz kimi qeydə alınmanı da daxil edir (30 dekabr 2025-ci il tarixli 332-VIIQD nömrəli Qanunla edilmiş dəyişiklik).
Nəyi əvvəlcədən yoxlamaq lazımdır?
- Ailə üzvləri və yaşayış ünvanı barədə dövlət qeydləri aktual olmalıdır.
- Əməkhaqqı, pensiya, təqaüd, aliment və digər gəlirlər düzgün göstərilməlidir; ölkə xaricindən daxil olan vəsait də gəlir sayılır (Qaydaların 5.2 və 5.10-cu bəndləri).
- Əmlak və nəqliyyat vasitəsi barədə məlumat gizlədilməməlidir.
- Bəyan edilmiş adambaşına gəlir Qaydaların 5.22-ci bəndindəki düsturla (yaşayış minimumunun müəyyən hissəsi, ev və mobil telefon xərcləri) hesablanan məbləğdən az olarsa, gəlir həmin məbləğdə götürülür; ailə başçısını itirməyə görə pensiya və ya müavinət alan ailələrə, 2 və daha çox əlilliyi olan uşağı və ya 61-100 faiz əlilliyi olan üzvü olan ailələrə bu tətbiq edilmir.
- İmtina qərarında göstərilən konkret hüquqi və faktiki əsas ayrıca yoxlanmalıdır.
Bu bələdçi fərdi hüquqi qərarı əvəz etmir. Ailə tərkibi və gəlir növləri üzrə istisnalar olduğuna görə yekun uyğunluğu qanunun və Qaydaların aktual mətni (linklər aşağıda) əsasında qiymətləndirin.
Müddətlər
| Mərhələ | Müddət | Əsas |
|---|---|---|
| Notarial təsdiqli təmsilçilik ərizəsinin qüvvədə olması | 90 gün (yardım təyin olunarsa, yardım dövründə) | Qaydaların 2.1-1-ci bəndi |
| Ərizənin qeydiyyatı barədə bildiriş | 3 gün | Qaydaların 2.6-cı bəndi |
| Müraciətin araşdırılması və qərar | 15 iş günü | Qaydaların 3.1-ci bəndi |
| Yardımın təyin olunma müddəti | müraciət edilən ayın 1-dən 1 il | Qanunun 8.1-ci maddəsi, Qaydaların 3.5-ci bəndi |
| Gəlir dəyişikliyi barədə məlumat vermək | 15 iş günü | Qanunun 10.2-ci maddəsi, Qaydaların 4.3-cü bəndi |
| Dayandırılmış yardım hüququna yenidən baxılması | 15 iş günü | Qaydaların 4.4-cü bəndi |
| Düzgün olmayan məlumata görə hüququn itirilməsi | 1 il | Qanunun 10.4-cü maddəsi |
Sosial yardımın alınması üçün müraciətlər VEMTAS tərəfindən 15 (on beş) iş günü müddətində araşdırılır və sosial yardımın təyin olunması və ya təyin olunmasından imtina edilməsi barədə müvafiq qərar çıxarılır (Qaydaların 3.1-ci bəndi).
Sosial yardım onu almaq üçün müraciət edilən ayın 1-dən etibarən 1 (bir) il müddətinə təyin olunur (Qanunun 8.1-ci maddəsi). Yardım ayda bir dəfə Təmsilçinin adına olan kart hesabına nağdsız qaydada tam məbləğdə ödənilir (Qaydaların 4.1-ci bəndi). Aztəminatlı ailə təkrar müraciət etmək hüququna malikdir (Qanunun 8.2-ci maddəsi).
Təmsilçi vəfat etdikdə, habelə sosial yardımın məbləği ailə tərəfindən ardıcıl gələn 2 (iki) ay müddətində kart hesabından götürülmədikdə, VEMTAS tərəfindən sosial yardımın verilməsi dayandırılır və ailənin sosial yardım almaq hüququna ailənin müraciəti əsasında yenidən baxılır (Qaydaların 4.5-ci bəndi). Bu halda ödəniş dəyişikliyin baş verdiyi aydan sonrakı ayın 1-dən dayandırılır (4.6-cı bənd).
Aşağıdakı məlumatlar istisna olmaqla sosial yardım təyin edildikdən sonra ailənin gəlirlərində dəyişiklik baş verdikdə, sosial yardım alan ailə bu barədə elektron formada VEMTAS-a 15 (on beş) iş günü müddətində məlumat verməlidir (Qaydaların 4.3-cü bəndi):
- Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdlərinin və sosial müavinətlərin, həmçinin vahid aylıq müavinətin məbləğinin artırılması barədə məlumatlar;
- əmək pensiyasının minimum məbləğinin və minimum aylıq əməkhaqqının məbləğinin artırılması və əmək pensiyalarının indeksləşdirilməsi barədə məlumatlar;
- seçilmiş özünüməşğulluq istiqamətinin təşkili üçün verilmiş əmlak barədə məlumatlar;
- əmək müqaviləsi barədə məlumatlar;
- sahibkarlıq fəaliyyəti, o cümlədən sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olması barədə məlumatlar;
- ailənin mülkiyyətində və ya istifadəsində nəqliyyat vasitəsi olması barədə məlumatlar.
Ailənin sosial yardım almaq hüququna baxılma zamanı sosial yardımın təyin olunmasına və ya məbləğinin dəyişdirilməsinə səbəb ola biləcək hallar barədə (ailənin tərkibi, əmlakı və gəliri haqqında) düzgün olmayan və ya natamam məlumat verildiyi aşkar olunduqda və yaxud "Ünvanlı dövlət sosial yardımı haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun 10.2-ci maddəsinin tələbi pozulduqda, həmin ailə 1 (bir) il müddətinə sosial yardım almaq hüququnu itirir (Qanunun 10.4-cü maddəsi). Bu səbəbdən artıq ödənilmiş vəsait könüllü qaytarılmalıdır, imtina edildikdə mübahisəyə məhkəmədə baxılır (10.6-cı maddə).
Sosial yardımın təyin olunmasından imtina edilməsi
Aşağıdakı səbəblərdən biri olduqda sosial yardımın təyin olunmasından imtina edilir (Qaydaların 3.7-ci bəndi):
- "Ərizə-bəyannamə"də qeyd edilmiş məlumatların yoxlanılması zamanı məlumatlarda uyğunsuzluq aşkar olunduqda
- Sosial yardım üçün müraciətdən əvvəlki ardıcıl gələn 12 (on iki) ay ərzində ailənin orta aylıq gəliri hər bir ailə üzvü üçün ehtiyac meyarlarının məcmusuna (2026-cı ildə hər üzv üçün 300 manat) bərabər və ya ondan yuxarı olduqda
- Ailənin mülkiyyətində və ya istifadəsində nəqliyyat vasitəsi olduqda (dövlət tərəfindən reabilitasiya məqsədləri üçün verilmiş nəqliyyat vasitələri istisna olmaqla)
- Ailənin əmək qabiliyyətli, işləməyən üzvü Dövlət Məşğulluq Agentliyinin struktur bölməsi və ya "DOST" mərkəzi tərəfindən təklif olunmuş iki münasib işdən imtina etdikdə (bu halda ailənin sosial yardım hüququna onun təkrar müraciəti əsasında 1 (bir) aydan sonra baxılır)
- Ailənin adambaşına düşən kommunal və rabitə xərclərinin cəminin orta aylıq məbləği ölkə üzrə təsdiq olunmuş yaşayış minimumunun 15 (on beş) faizinə bərabər və ya ondan yuxarı olduqda (2026-cı ildə ölkə üzrə yaşayış minimumu 300 manat olduğundan bu hədd adambaşına ayda 45 manatdır)
- Ailənin mülkiyyətində müxtəlif ünvanda 2 və daha çox eyni təyinatlı daşınmaz əmlak olduqda
- Sosial yardım üçün müraciətdən əvvəlki ardıcıl gələn 12 (on iki) ay ərzində respublika üzrə təsdiq edilmiş yaşayış minimumunun 12 mislindən çox məbləğdə (2026-cı ildə 3 600 manatdan çox) alqı-satqı etdikdə
İmtina qərarından "İnzibati icraat haqqında" Qanuna uyğun olaraq inzibati qaydada Nazirliyə və (və ya) məhkəməyə şikayət verilə bilər (Qaydaların 4.10-cu bəndi).
Sosial yardım təyin edilərkən ailə tərkibində nəzərə alınmayan şəxslər
Sosial yardım təyin edilərkən, ailənin tərkibində aşağıda göstərilən ailə üzvləri nəzərə alınmır (Qanunun 9-cu maddəsi, Qaydaların 3.6-cı bəndi):
- Tam dövlət təminatında olan şəxslər (uşaq evi və internatlarda, ahıllar və əlilliyi olan şəxslər üçün sosial xidmət müəssisələrində, xüsusi təhsil müəssisələrində yaşayan şəxslər)
- Müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olan şəxslər
- Cəzaçəkmə müəssisələrində cəza çəkən şəxslər
- Axtarışda olan şəxslər
- Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaşamayan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları
- Əcnəbilər (Azərbaycan Respublikasının ərazisində daimi yaşayanlar istisna olmaqla)
Maddi-məişət şəraitinin müayinəsi aparılmadan ailəyə sosial yardımın təyin olunması və ya təyin olunmasından imtina edilməsi
Sosial yardım təyin olunmuş ailənin tərkibi, yaşayış ünvanı dəyişmədikdə aşağıda qeyd olunan hallarda sosial yardımın təyin edilmə müddəti bitdikdən sonra həmin ailənin sosial yardımın alınması üçün növbəti 1 (bir) il ərzində təkrar müraciəti sosial yardım üzrə işçiyə tapşırıq göndərilmədən VEMTAS tərəfindən araşdırılır və sosial yardımın təyin olunması və ya təyin olunmasından imtina edilməsi barədə müvafiq qərar çıxarılır (Qaydaların 3.4-1-ci bəndi):
- ailədə ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyası və ya sosial müavinət alan ailə üzvü olduqda;
- orqanizmin funksiyalarının 81-100 faiz pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş ailə üzvü olduqda;
- orqanizmin funksiyalarının 61-80 faiz pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş 2 (iki) və daha çox ailə üzvü olduqda;
- 3 (üç) və daha çox uşaq olduqda.
Maddi-məişət şəraitinin müayinəsi aparılmadan ailəyə sosial yardımın təyin olunmasından imtina edilməsi
Sosial yardım üzrə işçi tərəfindən ailənin maddi-məişət şəraitinin müayinəsi aparılarkən aşağıdakı halların aşkar edilməsi səbəbindən sosial yardımın təyin olunmasından imtina edilməsi barədə müvafiq qərar çıxarıldıqda və həmin ailənin növbəti müraciəti zamanı bu hallar aradan qaldırılmadıqda maddi-məişət şəraitinin müayinəsi aparılmadan ailəyə sosial yardımın təyin olunmasından imtina edilməsi barədə müvafiq qərar çıxarılır (Qaydaların 3.7-1-ci bəndi):
- ailənin "Ərizə-bəyannamə"də göstərdiyi ünvan düzgün olmadıqda;
- ailənin əmlakı barədə məlumat düzgün göstərilmədikdə.
Sosial yardımın verilməsinin dayandırılması
Aşağıdakı hallar istisna olmaqla, ailənin tərkibində dəyişikliklər baş verdikdə sosial yardımın ödənişi dayandırılır və ailənin sosial yardım almaq hüququna Təmsilçinin müraciəti əsasında yenidən baxılır (Qaydaların 4.8-1-ci bəndi):
- ailədə yeni uşaq doğulduqda və ya övladlığa götürüldükdə;
- ailə üzvü (üzvləri) vəfat etdikdə (Təmsilçi istisna olmaqla);
- ailə üzvü müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırıldıqda və ya müddətli həqiqi hərbi xidmətdən ehtiyata buraxıldıqda;
- əmək qabiliyyətli olan ailə üzvünün orqanizmin funksiyalarının 81-100 faiz pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş şəxsə, əlilliyi olan uşağa və ya 8 yaşına çatmamış uşağa qulluq müddətləri başa çatdıqda;
- ailənin əmək qabiliyyətli 23 yaşadək üzvünün əyani təhsil alma müddəti başa çatdıqda.
Ailəyə ev, mənzil (ailənin yeganə evi və ya mənzili deyilsə) və ya nəqliyyat vasitəsi bağışlandıqda yardımın verilməsi həmin gündən dayandırılır (Qaydaların 4.7-ci bəndi).
Yoxlanılıb: 14 oktyabr 2026.
Mənbələr
- "Ünvanlı dövlət sosial yardımı haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu (e-qanun.az)
- "Ünvanlı dövlət sosial yardımın alınması üçün müraciət edilməsi, onun təyin olunması, verilməsi və verilməsindən imtina edilməsi Qaydaları", Nazirlər Kabinetinin 5 fevral 2016-cı il tarixli 37 nömrəli qərarı (e-qanun.az)
- "Azərbaycan Respublikasında 2026-cı il üçün ehtiyac meyarının həddi haqqında" Qanun (president.az)
- "Azərbaycan Respublikasında 2026-cı il üçün yaşayış minimumu haqqında" Qanun (president.az)
- 30 dekabr 2025-ci il tarixli 332-VIIQD nömrəli Qanun (president.az)
- DOST Agentliyi: ünvanlı dövlət sosial yardımının təyin olunması
- e-social.gov.az — elektron müraciət