OMM Redaksiyası
“AnewZ”in məlumatına görə, Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları İdarəsi (UKMTO) şənbə günü yaydığı məlumatda tankerin cümə günü Səudiyyə Ərəbistanının Əl-Cübeyl şəhərindən 68 dəniz mili şimal-şərqdə naməlum mərmi ilə vurulduğunu bildirib. Ekipaj üzvlərinin hamısı təhlükəsiz olub və təxliyə edilib. Ətraf mühitə təsir barədə məlumat verilməyib.
UKMTO-nun ikinci məlumatında isə Əl-Cübeyldən təxminən 78 dəniz mili şimal-şərqdə kiçik qayıqdan atılan reaktiv qumbaraatan mərmisinin başqa bir tankeri vurduğu qeyd olunub. Gəminin arxa sol hissəsi zədələnib, ekipaj üzvlərinin hamısının təhlükəsiz olduğu bildirilib. Zərərin miqyası və mümkün ekoloji təsir aydın deyil. Bu iki məlumatın eyni hadisəyə aid olub-olmadığı da məlum deyil.
Regionda gərginlik və dəniz təhlükəsizliyi
İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Hərbi Dəniz Qüvvələri dövlət xəbər agentliyinin məlumatına əsasən, Hörmüz boğazının bütün ölkələrin gəmiləri üçün bağlı olduğunu bir daha bəyan edib. Qurum İranın məhdudiyyətlərini pozan gəmilərin nəticələrlə üzləşəcəyi barədə xəbərdarlıq edib və boğazda dəniz minasına dəydikdən sonra alışdığı bildirilən supertankeri xatırladıb.
İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu şənbə səhəri Fars körfəzində daha bir supertankerin dəniz minasına dəydikdən sonra alova büründüyünü bildirib. Açıqlamaya görə, gəmidə 2 milyon bareldən çox xam neft olub. Qurum tankerin naviqasiya və radar sistemlərini söndürərək qanunsuz marşrutla keçməyə çalışdığını, minaya dəydikdən sonra mühərrik bölməsində güclü partlayış baş verdiyini və gəminin hərəkətsiz qaldığını iddia edib. İranın məlumatına görə, bu, son saatlarda minaya dəydiyi deyilən ikinci supertankerdir; cümə günü Hörmüz boğazından keçməyə çalışan tankerlərə də iki hücum barədə məlumat yayılmışdı.
Yəməndəki husilərin hücumları fonunda Səudiyyə Ərəbistanının Mülki Müdafiə Xidməti ölkənin Yəmən sərhədinə yaxın Asir vilayətindəki Xamis Muşayt və Abha şəhərlərində mümkün təhlükə ilə bağlı qısa müddətli xəbərdarlıq yayıb, daha sonra təhlükənin sovuşduğunu açıqlayıb.
Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya şənbə günü bir neçə saat ərzində ölkənin Ər-Riyad, Şərq və Cənub bölgələri üzərində dörd pilotsuz uçuş aparatının ələ keçirilərək məhv edildiyini bildirib. Koalisiyanın sözçüsü Türki əl-Maliki bu barədə “X” platformasında məlumat yayıb, lakin əlavə təfərrüat açıqlamayıb. Yəməndə döyüşlər iyuldan bəri şiddətlənib və Səudiyyə Ərəbistanına da yayılıb; husilər enerji və aviasiya obyektlərini, o cümlədən hava limanlarını hədəfə alıblar.
Yəmən və İraqla bağlı məlumatlar
Husilər yaxın vaxtlarda saxladıqları 159 nəfəri Sənada azad ediblər. Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi (BQXK) şənbə günü açıqlayıb ki, azadlığa buraxılma prosesinə dəstək göstərib, lakin kimlərin sərbəst buraxılacağı barədə qərarda iştirak etməyib. Komitə bu prosesin BMT-nin dəstəklədiyi 2018-ci il Stokholm sazişinə aid olmadığını bildirib. Husilər saxlanılanların döyüşmədən təslim olduqlarını və amnistiya əsasında azad edildiklərini deyiblər. Bu addım husilərlə Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiyanın dəstəklədiyi, beynəlxalq səviyyədə tanınan Yəmən hökumətinə sadiq qüvvələr arasında döyüşlərin yenidən başladığı vaxt atılıb. BQXK azad edilənlərin ailələrinə qayıtmağa hazırlanmasına yardım etdiyini, tərəflərin müraciəti olarsa, gələcək azadetmə, köçürülmə və repatriasiya proseslərinə vasitəçilik etməyə hazır olduğunu bildirib.
Yəmən hökumətinin qüvvələri Taiz vilayətinin cənub-şərqində səkkiz saatdan çox davam edən husilərin hücumlarını dəf etdiklərini açıqlayıb. Taizdə Mühasirə Məsələləri İdarəsi həmin gün şəhərə husilərin hücumları nəticəsində üç mülki şəxsin öldüyünü, beş nəfərin yaralandığını bildirib. SABA dövlət xəbər agentliyinin Taiz İnsan Hüquqları Mərkəzinə istinadən yaydığı məlumata görə, vilayətin Səbir əl-Məvədim rayonunda husilərə aid edilən artilleriya atəşi və snayper atəşi nəticəsində bir qadın ölüb, beş mülki şəxs yaralanıb. Hücum Əş-Şəqab bölgəsindəki evləri və kəndləri hədəfə alıb.
“Reuters”in istinad etdiyi təhlükəsizlik və tibb mənbələrinin məlumatına görə, şənbə günü Bağdadda Xalq Səfərbərlik Qüvvələrinin (PMF) qərargahında baş verən partlayış nəticəsində qrupun bir üzvü ölüb, dörd nəfər yaralanıb. Qrup daha əvvəl köhnəlmiş sursat anbarında partlayış baş verdiyini bildirmişdi.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Bağdadda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) xarici işlər nazirlərinin görüşü çərçivəsində çıxış edərək, Tehran tərəfindən Qətər vasitəsilə ABŞ-yə Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı yeddi günlük plan təqdim edildiyini deyib. Onun sözlərinə görə, “seçim indi ABŞ-nin üzərindədir”. Əraqçi ABŞ-nin hərbi addımlarını və sanksiyalarını tənqid edərək, davamlı təhdid və hücumlarla dəniz təhlükəsizliyini bərpa etməyin mümkün olmadığını bildirib. “Keçmiş səhvləri və cinayətləri təkrarlamaqla təhlükəsizliyi bərpa etmək olmaz”, – deyə o qeyd edib.
Əraqçi İranın suverenliyini və milli maraqlarını qorumağa davam edəcəyini, eyni zamanda sülhə nail olmağa sadiq qaldığını vurğulayıb. “Hüquqlarımızı müdafiə etməklə sülhə can atmaq arasında ziddiyyət yoxdur... Müharibənin vurduğu zərərdən xəbərdarıq və məhz buna görə sülhə dəyər veririk”, – deyə nazir bildirib.
İranın xarici işlər naziri Misirin xarici işlər naziri Bədr Əbdülatty ilə Bağdadda görüşündə Səudiyyə Ərəbistanı ilə Yəmən arasındakı münaqişənin sona çatmasına kömək etməyə hazır olduqlarını söyləyib. Əraqçi 12 illik münaqişənin Yəməndə böhranın hərbi həllinin olmadığını göstərdiyini bildirib. Nazirlər İƏT-in xarici işlər nazirlərinin sammiti çərçivəsində ikitərəfli münasibətləri və regiondakı vəziyyəti müzakirə ediblər.
Tehran Ticarət Palatasının Nəqliyyat Komissiyasının rəhbəri Peyman Sənəndəci bildirib ki, ABŞ-nin İran bank sisteminə tətbiq etdiyi sanksiyalar səbəbindən İranın Pakistana ixracı müvəqqəti dayandırılıb, Pakistandan idxal isə davam edir. Onun sözlərinə görə, bank məhdudiyyətləri maliyyə əməliyyatlarını pozaraq İran ixracatçıları və pakistanlı idxalçılar üçün çətinlik yaradıb. Pakistan tərəfinin əməkdaşlığı davam edən idxaldan ötrü əhəmiyyət daşıyır; bank məhdudiyyətləri qalarsa, İranın ixracı dayandırılmış vəziyyətdə qala bilər.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi İraqın 45 ildən sonra ilk dəfə ev sahibliyi etdiyi İƏT Xarici İşlər Nazirləri Şurasının 52-ci sessiyasında iştirak etmək üçün Bağdada gəlib. İranın yarırəsmi “Tasnim” xəbər agentliyinin məlumatına görə, Əraqçinin toplantıda çıxış etməsi və həmkarları ilə ikitərəfli görüşlər keçirməsi gözlənilirdi. Müzakirələrin Qəzzadakı müharibə, işğal altındakı İordan çayının qərb sahilindəki vəziyyət, regional təhlükəsizlik və islamofobiya ilə mübarizəyə həsr olunacağı bildirilirdi. Görüş ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsi ilə bağlı regional gərginliyin və Yəməndə döyüşlərin artdığı, təhlükəsizlik və enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqların yarandığı vaxt keçirilib.
İƏT-in xarici işlər nazirləri şənbə günü Bağdadda təşkilatın 52-ci sessiyasında regional böhranları, Fələstin məsələsini və üzv dövlətlər arasında əməkdaşlığı müzakirə ediblər. Təşkilatın baş katibi İsmayıl Ould Şeyx Əhməd husilərin Səudiyyə Ərəbistanına son hücumlarını krallığın suverenliyinin “açıq şəkildə pozulması” adlandırıb. Sessiyada İraq təşkilatın sədərliyini təhvil alıb.
Misir Prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi şənbə günü Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyini və suverenliyini qorumaq üçün krallığın tələb edəcəyi istənilən addımı atmağa hazır olduqlarını bildirib. Dövlətə məxsus “Əl-Əhram” nəşrinin məlumatına görə, Sisi Yeni İnzibati Paytaxtdakı Misir Hərbi Akademiyasında çıxış edərkən, Ər-Riyad müraciət edərsə, belə addıma icazə vermək üçün parlamentdən fövqəladə iclas keçirməsini istəyəcəyini deyib. O, Misirin Körfəz ölkələrinin ərazilərini müdafiə etməkdə qətiyyətli olduğunu vurğulayıb. Sisin açıqlaması husilərin Səudiyyə Ərəbistanındakı enerji və aviasiya obyektlərinə hücumlarının artdığı vaxta təsadüf edib.
Səudiyyə Ərəbistanının Daxili İşlər Nazirliyi şənbə günü terrorçuluqla əlaqəli cinayətlərə görə beş vətəndaşının edam edildiyini bildirib. Nazirliyin məlumatına görə, ittihamlara xarici ölkədə terrorçu kimi tanınan təşkilata qoşulmaq, təhlükəsizlik qüvvələrinə və təhlükəsizlik obyektlərinə silah və partlayıcılarla hücum etmək, silah-sursat saxlamaq, habelə krallıq daxilində terror əməliyyatlarının maliyyələşdirilməsinə və həyata keçirilməsinə dəstək vermək daxil olub.
Brent markalı xam neftin qiyməti Yaxın Şərqdə gərginliyin artmasının qlobal tədarükü daha da məhdudlaşdıra biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar fonunda may ayından bəri ilk dəfə bir barel üçün 110 dollara çatıb. Cümə günü Brent fyuçersləri 3,94 dollar, yaxud 3,7 faiz bahalaşaraq 109,86 dollarda qərarlaşıb. Bu, may ayından bəri ən yüksək bağlanış qiyməti olub. Araşdırma və konsaltinq şirkəti “Energy Aspects” bildirib ki, Səudiyyə Ərəbistanının enerji infrastrukturuna hücumlarla bağlı təsdiqlənməmiş məlumatlardan sonra gərginliyin artacağı qorxusu bazarda əvvəlki itkiləri aradan qaldırıb.
ABŞ-İran gərginliyi
ABŞ-nin müdafiə naziri Pit Heqset şənbə günü, 17 oktyabr 2026-cı ildə, İranın nüvə ambisiyalarından danışıqlar masasında imtina etmək, yaxud ABŞ-nin dağıdıcı hərbi addımı ilə üzləşmək arasında seçim etməli olacağını deyib. O, Tennessi Universitetində çıxışı zamanı Tehranın böyük raket arsenalı yaratdığını və “Hizbullah”la Yəməndəki husiləri maliyyələşdirdiyini də iddia edib.
Şənbə günü, 17 oktyabr 2026-cı ildə, İƏT-in Bağdaddakı toplantısına qatılan İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi də ABŞ-nin Hörmüz boğazının yenidən açılmasına dair təkliflə bağlı qərar verməli olduğunu bildirib. İranın planı Qətər vasitəsilə təqdim etdiyi barədə məlumat verən nazir ABŞ-yə aid hərbi və siyasi məsələlərə dair mövqeyini açıqlayıb.
