Özbəkistan sərhədlərdə gecikmələri azaltmaq və yükdaşımaları sürətləndirmək məqsədilə Qazaxıstan və Qırğızıstanla birgə gömrük sistemi barədə danışıqlar aparır. “Bir pəncərə” adlandırılan təklif seçilmiş keçid məntəqələrində təkrar yoxlamaların aradan qaldırılmasını və prosedurların sadələşdirilməsini nəzərdə tutur.
AnewZ-in məlumatına görə, təşəbbüs qonşu ölkələrin gömrük orqanlarına yoxlamaları əlaqələndirmək, sərhədlərdən keçən yüklərin təkrar yoxlanmasını azaltmaq imkanı verəcək.
Özbəkistan Gömrük Komitəsinin şöbə müdiri Fərhod Olimjonov bildirib ki, sistemin üç mümkün modeli nəzərdən keçirilir.
Birinci modeldə hər iki ölkənin gömrük orqanları eyni binada fəaliyyət göstərəcək. İkinci variantda qurumlar ayrı ofislərdə yerləşəcək: ölkələrdən birinin gömrük xidməti ixracı, digərinin xidməti isə idxalı rəsmiləşdirəcək.
Üçüncü model ölkələrin bir-birinin gömrük yoxlamalarını tanımasını nəzərdə tutur. Bu halda sərhədin bir tərəfində yoxlamadan keçmiş yük digər tərəfdə yenidən yoxlanmayacaq. Bunun üçün iki gömrük xidməti arasında məlumat mübadiləsi aparılmalıdır.
Qırğızıstanla beş keçid məntəqəsi nəzərdən keçirilir
Özbəkistan “Yeni Özbəkistan Gömrüyü – 2030” strategiyası çərçivəsində Qırğızıstanla beş keçid məntəqəsində birgə gömrük yoxlamalarının tətbiqini müzakirə etmək üçün 2026-cı ilin dekabrınadək danışıqlar aparmağı hədəfləyir. Strategiya avqustun 27-də təsdiqlənib.
Təklif olunan məntəqələrə avtomobil nəqliyyatı üçün Riştan, Vadil, Akkiya və Çaşma keçidləri, eləcə də Xanabad dəmir yolu keçidi daxildir.
Danışıqlarda Özbəkistanın Gömrük Komitəsi, Xarici İşlər Nazirliyi və Nəqliyyat Nazirliyi iştirak edir. Yekun razılaşma üçün hər iki ölkənin mövqeyi uzlaşdırılmalıdır; tətbiq tarixi müəyyən edilməyib.
Qazaxıstanla da oxşar danışıqlar aparılır, lakin bu ölkə ilə bağlı keçid məntəqələri hələ müəyyənləşdirilməyib.
Yükdaşımaların artması sərhəd-keçid məntəqələrinin yenilənməsini sürətləndirir
Gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi planı sərhədlərarası yükdaşımaların kəskin artması fonunda irəli sürülüb. Son üç ildə Özbəkistanın sərhəd-keçid məntəqələrindən keçən yük maşınlarının sayı 70 faiz artaraq gündə 5 100-dən çox olub.
Hakimiyyət 2030-cu ilədək gündəlik buraxılış gücünü 10 500 yük maşınından çox səviyyəyə çatdırmağı hədəfləyir. Planlara səkkiz gömrük məntəqəsinin yenidən qurulması, digər üç ərazidə isə yeni terminallar və dayanacaqların tikintisi daxildir.
Gömrük Komitəsinin məlumatına əsasən, təkrar yoxlamaların aradan qaldırılması və rəsmiləşdirmə prosedurlarının sadələşdirilməsi sərhədi keçmə vaxtını yarıya qədər azalda bilər.
İslahatlar Özbəkistanın sərhəd infrastrukturunu yeniləmək, beynəlxalq ticarəti genişləndirmək və qonşu ölkələrlə nəqliyyat əlaqələrini yaxşılaşdırmaq istiqamətində daha geniş planın tərkib hissəsidir.