OMM Redaksiyası
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bazar günü Özbəkistanın Semerkənd şəhərinə gəlib. O, Çin, Rusiya və İranla həmsərhəd, təbii ehtiyatlarla zəngin regionla əlaqələri gücləndirmək istəyən Tramp administrasiyasının xətti çərçivəsində Mərkəzi Asiya rəsmiləri ilə danışıqlar aparır.
AnewZ-in məlumatına görə, Rubio ABŞ, Özbəkistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Türkmənistanı bir araya gətirən C5+1 formatının nümayəndələri ilə görüşür. ABŞ Dövlət Departamentinin bildirdiyinə görə, onu səfərdə 200-dən çox biznes rəhbəri müşayiət edir.
Səfər Vaşinqtonun İranla müharibə, Səudiyyə Ərəbistanının husilərlə münaqişəsi və Ukrayna ilə yenidən artan gərginlik də daxil olmaqla bir sıra xarici siyasət çağırışları ilə üzləşdiyi vaxta təsadüf edir.
Vaşinqton regionla əlaqələri genişləndirmək istəyir
ABŞ rəsmiləri Mərkəzi Asiyanın strateji mövqeyi və təbii ehtiyatları səbəbindən Vaşinqtonun daha çox diqqətinə layiq olduğunu bildirirlər. Administrasiyanın kommersiya əlaqələri regionun kritik minerallarına, o cümlədən nadir torpaq elementlərinə çıxışın genişləndirilməsinə yönəlib.
Tramp ötən ilin noyabrında beş ölkənin liderlərini Ağ Evdə qəbul edib. Həmin vaxt Qazaxıstan İbrahim Sazişlərinə qoşulmağa razılıq verib. Bu sazişlər müsəlmanların çoxluq təşkil etdiyi ölkələrin İsraillə münasibətləri normallaşdırdığı və ya dərinləşdirdiyi razılaşmaları əhatə edir. “Reuters” ötən il ABŞ-ın Mərkəzi Asiyanın digər ölkələri ilə də bu sazişləri müzakirə etdiyini yazıb.
Vaşinqtondan şənbə günü yola düşməzdən əvvəl Rubio diplomatiyanın çox vaxt uzunmüddətli münasibətlərdənsə böhranlara fokuslandığını deyib. “Əziyyət çəkən məsələlərdən biri strateji biznesdir”, – deyə o, jurnalistlərə bildirib və rəsmilərin səfərlərinin çox vaxt “böhran, problem və ya konfrans” səbəbindən baş tutduğunu əlavə edib.
Rusiyaya qarşı sanksiyalardan yayınma məsələsi
Mərkəzi Asiyanın Moskva ilə tarixi əlaqələri Vaşinqton üçün əsas məsələlərdən biri olaraq qalır. Qərb rəsmiləri regionun ABŞ və Avropa İttifaqının sanksiyalarını pozan Rusiya ticarətinə şərait yaratdığını bildirirlər.
Anonimlik şərti ilə danışan Mərkəzi Asiya diplomatı deyib ki, region rəsmiləri Tramp administrasiyası Rusiya neftinə tətbiq edilən bəzi məhdudiyyətləri yumşaldarkən Vaşinqtonun Rusiyanın sanksiyalardan yayınmasına qarşı tədbirləri davam etdirib-etdirməyəcəyinə aydınlıq gətirmək istəyirlər.
Tramp bu ay Moskva ilə Rusiyadan dizel yanacağının idxalına dair razılaşma əldə edib. Məqsəd aralıq seçkilər ərəfəsində ABŞ-da yanacağın qiymətini azaltmaqdır. Cümə günü o, böyük həcmdə Rusiya xam nefti alan və ya Moskvanın sanksiyalardan yayınmasına kömək edən ölkələrə ABŞ-ın yüksək gömrük rüsumları tətbiq etməsinə imkan verəcək qanunvericiliyin müddəalarını dayandırıb. “Reuters”in istinad etdiyi ekspertlərin fikrincə, bu tədbirlər Hindistana və Qazaxıstana təsir edə bilərdi.
Rubionun növbəti səfəri Hindistana olacaq
Rubio daha sonra Hindistanın Mumbay və Camnaqar şəhərlərinə gedəcək. Orada o, biznes nümayəndələri, o cümlədən “Reliance Industries” şirkətinin sədri Mukeş Ambani ilə görüşməlidir. Ambani bu il Texasda yeni neft emalı zavodunu dəstəkləməklə Tramp administrasiyasının rəğbətini qazanıb.
Cümə günü anonimlik şərti ilə danışan ABŞ rəsmisi Hindistanla ticarət sazişinin “demək olar ki, hazır olduğunu” deyib. Bu, səfər zamanı sazişin elan edilə biləcəyi ehtimalını yaradıb. Tramp daha əvvəl Yeni Dehlinin Rusiya neftinin alışını dayandırmağa razılaşdığını bildirsə də, Hindistan Çindən sonra Rusiyanın xam neftinin dünyada ikinci ən böyük idxalçısı olaraq qalır.
