OMM Redaksiyası
İsveçrədəki buzlaqlar 2026-cı ildə buz ehtiyatının 5 faizdən çoxunu itirib. Bu, ölkədə buzlaqların müşahidə tarixində ən ağır illərdən biri hesab olunur.
İsveçrə Buzlaqlarının Monitorinq Şəbəkəsi (GLAMOS) və İsveçrə Elmlər Akademiyasının Kriosferanın Müşahidəsi üzrə Komissiyasının açıqladığı məlumatlara görə, son beş ildə buzlaqların buz həcmi təxminən 20 faiz azalıb.
Əriməni sürətləndirən amillər
GLAMOS-un direktoru Matthias Huss bildirib ki, builki itkilərə qış aylarında qar örtüyünün qeyri-adi dərəcədə az olması və maydan sentyabradək davam edən istilik dalğaları səbəb olub.
Az qar buzlaqları mövsümün əvvəlində onları qoruyan təbii örtükdən məhrum edib. Daha sonra rekord temperatur göstəriciləri ərimə prosesini sürətləndirib.
2026-cı ildə ərimə sürəti 2022-ci ildə qeydə alınan rekord səviyyəni keçməyib. Həmin il İsveçrə buzlaqları buz ehtiyatının daha böyük hissəsini itirmişdi. Bununla belə, Huss ekstremal illərin tezliyinin artmasından narahatlığını ifadə edib.
“Artıq demək olar ki, hər il ekstremal xarakter daşıyır və bu, narahatedici vəziyyət yaradır”, – GLAMOS direktoru deyib.
Buzlaqlar milyardlarla litr su itirib
Les Diablerets bölgəsindəki Scex Rouge buzlağında aparılan ölçmələr ərimənin miqyasını göstərib. İyulda buzun içərisinə yerləşdirilən dördmetrlik ölçü çubuğunun üç metri sentyabrda üzə çıxıb.
Hussun sözlərinə görə, bu, dəniz səviyyəsindən təxminən 3 000 metr yüksəklikdə yerləşən buzlaqda yalnız avqust və sentyabr aylarında təxminən üç metr buzun əridiyini göstərir.
Alimlərin hesablamasına əsasən, İsveçrə üzrə buzlaqlar iyul-sentyabr aylarında təxminən 2,2 trilyon litr su itirib. Bu həcm İsveçrədəki ev təsərrüfatlarının illik şirin su istehlakından dörd dəfədən çoxdur.
Buzların əriməsi yay aylarında su qıtlığını müvəqqəti olaraq azalda bilər. Lakin buzlaqlar kiçildikcə bu faydanın da azalacağı bildirilir.
Son on ildə itkilər sürətlənib
Matthias Hussun məlumatına görə, İsveçrə buzlaqları son on ildə həcminin 25-30 faizini itirib. Müqayisə üçün, 1990-cı illərdə və 2000-ci il ətrafında hər onillik üzrə orta itki təxminən 10 faiz təşkil edib. Bu isə buz itkisinin sürətinin iki dəfədən çox artdığını göstərir.
Aletsch buzlağında tarix üzrə ən böyük illik ərimə qeydə alınıb. Tsanfleuron buzlağında isə 2026-cı il ərzində orta qalınlıq dörd metrdən çox azalıb.
Huss bu dəyişikliklərin bir neçə il əvvəl belə ağlasığmaz göründüyünü deyib və 2026-cı ili “faciəvi il” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, qarşıdakı onilliklərdə daha ağır illərin yaşanacağı ehtimal olunur.
Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, Alp buzlaqlarının geri çəkilməsi quraq yay dövrlərində əlçatan olan su ehtiyatlarını azaldacaq. Buz ehtiyatları kiçildikcə onların saxladığı şirin suyun həcmi də tədricən azalacaq.
