OMM Redaksiyası
İranın şimal-qərbində yerləşən Xoy şəhərində XIII əsr sufi mütəfəkkiri Şəms Təbrizinin bərpa olunmuş məqbərəsinin açılışı olub. Layihə İranın mədəni irs məkanlarını Türkiyənin Konya şəhərində Mövlana Cəlaləddin Ruminin türbəsi ilə əlaqələndirəcək turizm marşrutunun yaradılması planı ilə müşayiət olunur.
Açılış mərasimi çərşənbə axşamı deyil, çərşənbə günü axşam saatlarında, Türkiyə, Azərbaycan və İraqla həmsərhəd olan Qərbi Azərbaycan vilayətinin Xoy şəhərində keçirilib.
İranın Mədəni İrs, Turizm və Əl işləri naziri Rza Salehi-Amiri mərasimdə çıxış edərək fars ədəbiyyatı və sufilik tarixində tanınmış şəxsiyyətlərlə bağlı məkanları birləşdirən “mistik turizm marşrutu” yaradılması planını açıqlayıb.
Marşrutun Əttarla əlaqəli məkanlardan başlayaraq Səmnan və Şeyx Əbülhəsən Xaraqani, Bayəzid Bəstami ziyarətgahlarından keçməsi nəzərdə tutulur. Daha sonra yol Şeyxül-İşraq kimi tanınan Şəhabəddin Sührəvərdi ilə əlaqəli Sührəvərdə, Şəms Təbrizinin Xoydakı məqbərəsinə və Urmiyaya uzanacaq.
“Sərhədin o biri tərəfində əlaqə Konya ilə davam edəcək”, – deyə nazir bildirib. Konya Mövlana adı ilə tanınan Cəlaləddin Rumi ilə sıx bağlıdır.
Şəms Təbrizi XIII əsrdə yaşamış fars sufi mütəfəkkiridir. Onun Rumiyə mənəvi təsiri fars ədəbiyyatında və sufi düşüncəsində mühüm iz qoyub.
Rəvayətə görə, Şəms Təbrizi Təbrizdə doğulub və Xoy ərazisində vəfat edib. Onun yoxa çıxması və ölümü ilə bağlı hallar isə aydın deyil. Məqbərənin onun dəfn olunduğu yeri göstərdiyi güman edilir.
Əsrlər ərzində bir neçə dəfə bərpa edilən məqbərə son layihə çərçivəsində tarixi əhəmiyyətini qorumaq və bölgəyə daha çox ziyarətçi cəlb etmək məqsədilə yenidən qurulub.
Salehi-Amirinin sözlərinə görə, İran indiyədək UNESCO-da 30 abidəsini qeydiyyatdan keçirib, daha 58 abidənin qeydiyyatı üzrə proses davam edir. Nazir mərasim iştirakçılarına deyib ki, qeydiyyat prosesi ilə bağlı məhdudiyyətlər olmasaydı, İranın sivilizasiya irsi dünya miqyasında daha geniş təmsil oluna bilərdi.
İran rəsmiləri yeni marşrutun Xoyun beynəlxalq tanınmasını artıracağına və Şəms Təbrizi ilə Ruminin yaradıcılığına maraq göstərən turistləri cəlb edəcəyinə ümid edirlər.
