OMM Redaksiyası
Sakit okeanında inkişaf edən El-Ninyo hadisəsi müşahidə tarixində ən güclü nümunələrdən birinə çevrilə bilər. Bu isə Mərkəzi Asiyanın bəzi hissələrində yağıntıların artmasına və ciddi daşqın riskinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının (ÜMT) proqnozuna əsasən, fenomen 2027-ci ilin əvvəlində pik həddə çata bilər. Onun təsirləri dünyanın müxtəlif bölgələrində güclü istilər, quraqlıq, intensiv yağıntılar, daşqınlar və kənd təsərrüfatı itkiləri ilə nəticələnə bilər.
El-Ninyo nə vaxt yaranır?
El-Ninyo orta hesabla hər iki-yeddi ildən bir baş verir. Bu hadisə zəif ticarət küləkləri və Sakit okeanın şərq hissəsində suların isinməsi ilə xarakterizə olunur. Nəticədə dünyanın müxtəlif regionlarında yağıntıların və temperaturun paylanması dəyişə bilər.
Sentyabrda ekvatorial Sakit okeanında dəniz səthinin temperaturu orta göstəricidən 3,05 dərəcə yüksək olub. Bu, El-Ninyo hadisəsi üzrə qeydə alınmış ən yüksək fərqdir. Fenomenin başlanması üçün tələb olunan hədd isə orta göstəricidən cəmi 0,5 dərəcə yüksək temperatur hesab olunur.
ÜMT rəsmi olaraq “super El-Ninyo” ifadəsindən istifadə etmir. Bununla belə, təşkilat hazırkı hadisənin temperatur və yağıntı rejimlərinə əhəmiyyətli təsir göstərəcək “çox güclü” El-Ninyoya çevrilə biləcəyini proqnozlaşdırır.
Mərkəzi Asiyada daşqın təhlükəsi
“Reuters” yazır ki, regionun bəzi hissələrində El-Ninyo hadisələri zamanı yağıntılar adətən artır. Bu tendensiya təhlükəli daşqınların başvermə ehtimalını yüksəldə bilər.
El-Ninyonun təsiri yalnız yağıntı rejimi ilə məhdudlaşmaya bilər. Qlobal istiləşmə ilə bu fenomenin birlikdə təsiri 2027-ci ili meteoroloji müşahidələr tarixində ən isti il edə bilər.
İstiləşmənin mümkün nəticələri
“Climate Impact Lab”ın tədqiqatçıları hesab edirlər ki, 2026-cı ilin iyunundan 2027-ci ilin fevralınadək yaranacaq əlavə istilər dünya üzrə təxminən 451 min artıq ölümə səbəb ola bilər. Erkən xəbərdarlıq sistemləri və açıq havada çalışan insanların qorunması üçün tədbirlər bu göstəricini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
El-Ninyo iqlim dəyişmələrinin birbaşa nəticəsi deyil. Lakin qlobal orta temperaturun yüksəlməsi onun təsirlərini gücləndirə, istiləri, quraqlığı, intensiv yağıntıları, meşə yanğınlarını və məhsul itkilərini ağırlaşdıra bilər.
İnkişaf edən fenomen ərzaq təhlükəsizliyinə də əlavə təzyiq yarada bilər. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Dünya Ərzaq Proqramının proqnozuna görə, 2027-ci ilin sonunadək El-Ninyonun inkişafı fonunda təxminən 50 milyon insan kəskin aclıq riski ilə üzləşə bilər.
