OMM Redaksiyası
Antalyada bazar ertəsi Beynəlxalq Astronavtika Konqresi (IAC) açılıb. Tədbirdə 100-dən çox ölkənin kosmik agentlikləri, şirkətləri və tədqiqatçıları iştirak edir.
Belek kurort zonasında yerləşən NEST Konqres Mərkəzində keçirilən konqresə Türkiyə Kosmik Agentliyi ev sahibliyi edir, aerokosmik sahənin “SAHA İstanbul” klasteri isə tədbirin həmtəşkilatçısıdır. Konqres cümə gününədək davam edəcək.
Bu il “Dünyanın daha çox kosmosa ehtiyacı var” şüarı ilə keçirilən tədbirdə Ay və Marsın tədqiqi, peyk texnologiyaları, kommersiya kosmik buraxılışları, süni intellekt, kosmosun dayanıqlı istifadəsi və orbitlərdə artan sıxlıq müzakirə olunur.
Təşkilatçıların sözlərinə görə, konqres hökumətlərə, tədqiqatçılara və özəl şirkətlərə yeni texnologiyaları təqdim etmək, beynəlxalq qaydaları müzakirə etmək və mümkün tərəfdaşlıqları araşdırmaq imkanı yaradır. Proqrama texniki sessiyalar, sərgilər və astronavtların, mühəndislərin, sahibkarların, eləcə də aparıcı kosmik agentliklərin yüksək vəzifəli nümayəndələrinin iştirakı ilə görüşlər daxildir.
Çərşənbə axşamı keçirilməsi gözlənilən Qlobal Kosmik Liderlər Sammitində 40-dan çox ölkə və təşkilatın yüksək səviyyəli nümayəndələrinin iştirakı nəzərdə tutulub. İştirakçılar kommersiya kosmik fəaliyyətinin sürətli artımını, orbital tullantıları, hərbi rəqabəti və kosmik texnologiyalara çıxış imkanlarının qeyri-bərabərliyini də müzakirə edirlər.
Açılış proqramı çərçivəsində “Kosmosda sülh naminə Antalya Bəyannaməsi” imzalanıb. Təşkilatçılar sənədin kosmosdan sülh, təhlükəsizlik və dayanıqlılıq prinsipləri əsasında istifadəni təşviq etmək məqsədi daşıdığını bildiriblər. Bununla belə, konkret və ya məcburi öhdəliklərin təfərrüatları açıqlanmayıb.
Türkiyənin Ay proqramı ilə bağlı açıqlama
Açılış mərasimində çıxış edən Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan ölkənin kosmik proqramının genişləndiyini vurğulayıb. O bildirib ki, Türkiyənin ilk Ay kosmik aparatının istehsalı, yığılması və inteqrasiyası başa çatıb.
Ərdoğanın sözlərinə görə, aparatın çəkisi təxminən 3,5 metrik tondur və onun yerli istehsal payı 80 faizi ötür. Kosmik aparat 2027-ci ilin əvvəlində planlaşdırılan buraxılışdan öncə ətraf mühit sınaqlarından keçir. Türkiyə rəsmiləri buraxılış üçün yekun müqavilə və ya dəqiq vaxt cədvəli açıqlamayıblar.
Ərdoğan daha sonra “SpaceX” şirkətinin rəhbər şəxsləri Rebekka Hanter və Maykl Nikolls ilə görüşüb. Tərəflər danışıqlardan sonra hər hansı razılaşma barədə məlumat verməyiblər.
Türkiyə 2021-ci ildə Milli Kosmik Proqramını elan edib. Ölkənin ilk astronavtı Alper Gezeravcı 2024-cü ildə Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya göndərilib. Türkiyə, həmçinin yerli istehsal olan ilk rabitə peyki “Türksat 6A”nı istismara verib və ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi Artemis Sazişlərinə qoşulub.
