OMM Redaksiyası
Türkiyə Qara dənizdə müharibənin genişlənməsinin qarşısını almaq üçün Rusiya və Ukraynaya dəniz atəşkəsi təklif edib. Xarici işlər naziri Hakan Fidan bu barədə cümə axşamı bildirib.
Bakıda jurnalistlərə danışan Fidanın sözlərinə görə, Ankara təklifi Moskva və Kiyevə çatdırıb və kommersiya gəmiçiliyinin təhlükəsizliyi ilə bağlı artan narahatlıqlar fonunda ortaq mövqe axtarır.
Fidan təklifi bu həftə Bakıda keçirilən Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin sammiti çərçivəsində rusiyalı həmkarı Sergey Lavrovla müzakirə etdiyini deyib.
Onun sözlərinə görə, Türkiyə hər iki tərəfdən cavab alıb, lakin razılıq əldə olunmayıb və bunun üçün vaxt cədvəli müəyyənləşdirilməyib.
Diplomatik təşəbbüs Rumıniyanın ərazi sularında kommersiya gəmilərinə dron hücumları barədə xəbərlərdən sonra irəli sürülüb. Bu hücumlar dənizdəki qarşıdurmanın NATO ərazisinə daha yaxın bölgələrə yayılacağı ilə bağlı narahatlıqları artırıb.
Türkiyənin NATO-dakı daimi nümayəndəsi Basat Öztürk də bu yaxınlarda Ankaranın kommersiya gəmilərinə hücumları dayandırmaq və dəniz atəşkəsinə nail olmaq üçün Moskva və Kiyevlə işlədiyini təsdiqləyib.
Təşəbbüs Ankaranın Qara dənizdə gəmiçiliyin təhlükəsizliyini qorumaq və hər iki ölkə ilə diplomatik əlaqələri açıq saxlamaq səylərini əks etdirir.
Qara dənizdəki daşımalar ərzaq və enerji təchizatına təsir edə bilər
Fidan Bakıda çıxışı zamanı Qara dənizdə gəmiçiliyin pozulmasının, xüsusən Afrikaya buğda ixracı baxımından, qlobal ərzaq təchizatını təhlükə altına sala biləcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bu vəziyyət ərzaq və enerji qiymətlərinin artmasına da səbəb ola bilər.
Fidan əlavə edib ki, risklər Hörmüz boğazı və Bab əl-Məndəb boğazı da daxil olmaqla, digər mühüm dəniz marşrutlarında yaranan pozuntular səbəbindən daha da artıb.
Türkiyə 2022-ci ildə Qara dəniz Taxıl Təşəbbüsünün həyata keçirilməsinə vasitəçilik edib. Razılaşma müharibəyə baxmayaraq, 30 milyon tondan çox Ukrayna kənd təsərrüfatı məhsulunun dünya bazarlarına çatdırılmasına imkan verib.
Rusiya 2023-cü ildə kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracına təsir edən məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmadığını əsas gətirərək razılaşmadan çıxıb.
Türkiyə hər iki ölkə ilə əlaqələrini saxlayır
Rusiya 2022-ci ilin fevralında Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işğala başlayandan bəri Ankara hər iki ölkə ilə əlaqələrini qoruyub və mümkün vasitəçi kimi mövqeyini saxlayıb.
Türkiyə Bosfor və Dardanel boğazları vasitəsilə Qara dənizlə Aralıq dənizi arasındakı dəniz keçidinə nəzarət edir. Bu mövqe ölkəni regionun dəniz təhlükəsizliyi məsələlərinin mərkəzinə gətirir.
