OMM Redaksiyası
ABŞ oktyabrın 9-da Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə (BCM) qarşı sanksiyalar tətbiq edib. Qərar Avropa müttəfiqləri ilə gərginliyi artıra və məhkəməyə xidmət göstərən şirkətlərə təsir edə bilər.
BCM-nin prokuror müavini Nazhat Shameem Khan tədbirləri beynəlxalq hüququ və müstəqil məhkəmə qurumunun fəaliyyətini zəiflətməyə yönəlmiş addım kimi qiymətləndirib.
“Bütün vəziyyətlər, istintaqlar və təqiblər üzrə fəaliyyətimizi davam etdirəcəyik”, – Khan “Reuters” agentliyinə bildirib.
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Vaşinqtonun məhkəmə ilə əməliyyatları qadağan edəcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, Prezident Donald Tramp BCM-nin ABŞ vətəndaşlarını mühakimə etməsinə imkan verməyəcək.
“Ya BCM təhdidlərinə son qoyacaq, ya da biz BCM-yə son qoyacağıq”, – Rubio deyib və məhkəmənin üzvü olan ABŞ müttəfiqlərini mövqeyini dəyişməsi üçün ona təzyiq göstərməyə çağırıb.
ABŞ Maliyyə Nazirliyi açıqlamadan qısa müddət sonra dörd ümumi lisenziya verib. Bu lisenziyalar BCM-nin telekommunikasiya və proqram təminatı xidmətləri, pensiya ödənişləri və saxlanılan şəxslərlə bağlı müəyyən əməliyyatlara icazə verir.
ABŞ-ın BCM ilə bağlı narazılıqları
2002-ci ildə yaradılmış BCM soyqırımı, müharibə cinayətləri və insanlıq əleyhinə cinayətlərə görə şəxsləri mühakimə edir. ABŞ uzun müddətdir məhkəmənin fəaliyyətinə qarşı çıxır.
Donald Tramp administrasiyası İsrail rəsmiləri, o cümlədən Baş nazir Benyamin Netanyahu barədə həbs orderlərinə, eləcə də ABŞ hərbçilərinin Əfqanıstandakı fəaliyyəti ilə bağlı əvvəlki istintaqa görə BCM-ni tənqid edib. Məhkəmə sonradan Əfqanıstanla bağlı istintaqı bağlayıb.
Yeni tədbirlər əvvəllər BCM rəsmilərinə qarşı tətbiq olunan fərdi sanksiyalardan daha genişdir və quruma xidmət göstərən bizneslərə də təsir edə bilər. Məhdudiyyətlər bank, sığorta və proqram təminatı xidmətlərindən istifadədə çətinlik yarada bilər.
BCM rəsmiləri daha geniş sanksiyaların mümkünlüyünə hazırlaşırdılar. Bu çərçivədə ofis kompüterlərində “Microsoft” məhsullarını açıq mənbəli alternativlərlə əvəz etmək, bank və tibbi sığorta xidmətləri üçün yeni həllər tapmaq nəzərdən keçirilirdi.
Haaqada yerləşən BCM-nin 125 üzv dövləti var. Onların sırasında Avropa İttifaqının bütün ölkələri yer alır, ABŞ isə məhkəmənin üzvü deyil.
Nobel Sülh Mükafatı və beynəlxalq hüquq
Sanksiyalar Cənubi Afrikadan olan hüquqşünas Navi Pillayın 2026-cı il Nobel Sülh Mükafatına layiq görülməsindən bir neçə saat sonra açıqlanıb. Pillay 2003–2008-ci illərdə BCM-nin Apellyasiya Palatasında hakim vəzifəsində çalışıb.
Norveç Nobel Komitəsi mükafatın beynəlxalq hüququn əhəmiyyətini vurğulamaq məqsədi daşıdığını bildirib. Komitənin açıqlamasında hakim və qurumların siyasi təzyiqlə üzləşdiyi qeyd olunub.
BCM-nin reyestr aparıcısı Osvaldo Zavala Giler Avropa İttifaqını ABŞ sanksiyalarının ərazi hüdudlarından kənar təsirlərindən Avropa qurumlarını qorumaq üçün bloklayıcı mexanizm hazırlamağa çağırıb.
Rubio Vaşinqtonun tədbirləri məhkəməyə və üzv dövlətlərə ABŞ-ın narahatlıqlarını həll etmək imkanı vermək üçün təxirə saldığını söyləyib. O, danışıqlar nəticə verməsə, əlavə addımların atıla biləcəyini xəbərdar edib.
