OMM Redaksiyası
Tacikistan Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsindən (BCM) çıxmaq üçün rəsmi prosedura başlayıb. Ölkənin Xarici İşlər Nazirliyi bu addımı məhkəmənin fəaliyyətində, onun ifadəsinə görə, artan siyasiləşmə və qərəzliliklə əsaslandırıb.
Tacikistan parlamentinin aşağı palatası — Məclisi Намояндагон — çıxış prosesinə başlamaq barədə qətnaməni təsdiqləyib. Hakimiyyət qərarın hüquqi və siyasi səbəbləri ilə bağlı daha ətraflı ictimai izah verməyib.
Qərar Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin 2025-ci ilin oktyabrında Tacikistana səfərindən sonra yaranmış mübahisənin fonunda qəbul edilib. Putin səfər zamanı Prezident Emoməli Rəhmonla görüşüb, Müstəqil Dövlətlər Birliyinin və “Mərkəzi Asiya–Rusiya” formatının toplantılarında iştirak edib.
Həmin vaxt Putinə qarşı BCM-nin 2023-cü ilin martında verdiyi həbs orderi qüvvədə idi. Order Ukrayna uşaqlarının Rusiyaya deportasiyası və köçürülməsi ilə bağlı iddia olunan hərbi cinayətlərə aiddir.
Tacikistan Roma Statutuna qoşulduğu üçün BCM ilə əməkdaşlıq etməli idi. Buna baxmayaraq, Putin Düşənbədə rəsmi qəbul olunub və həbs edilmədən ölkəni tərk edib.
BCM daha sonra Tacikistandan qərarına izahat istəyib. Məhkəmənin İlkin icraat palatası 2025-ci il noyabrın 5-də Putinin həbs olunaraq təhvil verilməməsi ilə bağlı Düşənbədən əlavə məlumat təqdim etməsini tələb edib.
Tacikistan hakimiyyəti Rusiyanın Roma Statutuna tərəf olmadığını və Moskva ilə ikitərəfli sazişlərin yüksək vəzifəli şəxslərə toxunulmazlıq verdiyini bildirib. Düşənbə öz mövqeyini BCM ilə əməkdaşlıqdan imtina kimi qiymətləndirmədiyini də bəyan edib.
Mübahisə 2026-cı ildə də davam edib. BCM-nin II İlkin icraat palatası martın 19-da Tacikistanın Putin ölkədə olduğu zaman onun həbs edilməsi və təhvil verilməsi tələbini yerinə yetirməməklə Roma Statutu üzrə öhdəliklərini pozduğunu müəyyən edib. Məsələ daha sonra Roma Statutuna üzv dövlətlərin Assambleyasına göndərilib.
Tacikistan Roma Statutunu 1998-ci ildə imzalayıb, 2000-ci il mayın 5-də ratifikasiya edib. Sənəd ölkə üçün 2002-ci il iyulun 1-də qüvvəyə minib. BCM soyqırımı, hərbi cinayətlər, insanlıq əleyhinə cinayətlər və təcavüz cinayətlərinə baxan daimi beynəlxalq məhkəmədir.
Tacikistan Roma Statutunu ratifikasiya edən yeganə Mərkəzi Asiya ölkəsidir. Qırğızıstan və Özbəkistan sənədi imzalasa da, ratifikasiya etməyib; Qazaxıstan və Türkmənistan isə onu imzalamayıb.
