OMM Redaksiyası
Körfəz ölkələri aviasiya, müdafiə və həyati əhəmiyyətli infrastruktur sahələrində artan təzyiqlə üzləşir. Münaqişə, təhlükəsizlik əməkdaşlığındakı dəyişikliklər və su təchizatına yönələn təhdidlər regionun risk mənzərəsini formalaşdırır.
Aviasiya təhlükəsizliyi diqqət mərkəzində
Fevral 2026-cı ildə münaqişə başlayandan bəri Körfəzdə hava naviqasiyasında problemlər yaranıb. Sentyabrın 30-da “flydubai” aviaşirkətinin FZ1073 saylı reysində baş verən hadisə isə aviasiya təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb.
Hindistanlı kapitan Smit Maçhar bıçaq xəsarəti almasına baxmayaraq, kokpitin qapısını açıb. Bu, sərnişinlərə və ekipaj üzvlərinə ehtimal olunan hücumçunu zərərsizləşdirməyə imkan verib. Daha sonra təyyarədəki digər iki pilot idarəetməni ələ alaraq onu Səudiyyə Ərəbistanının Təbuk şəhərində təhlükəsiz endirib.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu Maçharın hərəkətlərini yüksək qiymətləndirərək onu “əsl qəhrəman” adlandırıb.
Körfəz hava məkanında xəbərdarlıqlar
Avropa İttifaqı Aviasiya Təhlükəsizliyi Agentliyi (EASA) Səudiyyə Ərəbistanının hava məkanı ilə bağlı xəbərdarlığını sərtləşdirib. Agentlik İran və İraq, eləcə də bir sıra Körfəz dövlətlərinin hava məkanının və ərazi sularının bəzi hissələri ilə bağlı tövsiyələrin müddətini uzadıb.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində aviasiya fəaliyyəti də fasilələrlə üzləşib. İran aviaşirkətlərinin BƏƏ-yə və BƏƏ-dən uçuşları növbəti bildirişədək dayandırılıb.
Eyni zamanda, ABŞ regiondakı hərbi mövcudluğunun bəzi hissələrini azaldır, Körfəz ölkələri isə alternativ təhlükəsizlik mexanizmlərini nəzərdən keçirir. Qətər İranın da daxil olduğu yeni regional təhlükəsizlik çərçivəsinin yaradılmasına çağırıb. Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan isə avqustda Məkkə Birgə Müdafiə Sazişini imzalayıb.
Regional əməkdaşlıq və su təhlükəsizliyi
Səudiyyə Ərəbistanı ilə BƏƏ dəyişən regional təhlükəsizlik şəraitində münasibətləri yaxşılaşdırmağa çalışır. Səudiyyə vəliəhdi Məhəmməd bin Salman Əbu-Dabinin vitse-prezidenti şeyx Mənsur bin Zayed Əl Nəhyanla Ər-Riyadda görüşüb. Tərəflər arasındakı gərginliyin azaldılması müzakirə olunub. İranla əlaqəli husilərin yenidən hücumları isə iki ölkə üçün ortaq təhlükəsizlik narahatlığı yaradıb.
İranla müharibə Körfəz regionunun su təhlükəsizliyi baxımından həssaslığını da ön plana çıxarıb. Duzsuzlaşdırma qurğularından, idxal olunan ərzaqdan və sahilboyu infrastruktordan yüksək asılılıq bu obyektlərə hücumların və ya onların işində ciddi fasilələrin iqtisadiyyat və milli təhlükəsizlik üçün geniş nəticələr doğura biləcəyi deməkdir.
Təbii şirin su ehtiyatlarının məhdud olduğu bir sıra Körfəz ölkələri içməli su təchizatı üçün dəniz suyunun duzsuzlaşdırılmasına əsaslanır. Müharibə, iqlim təzyiqləri və iqtisadi genişlənmə su infrastrukturunun strateji əhəmiyyətini artırır.
