Hörmüz Boğazında Nə Baş Verir: İran ABŞ Gəmilərinin İcazəsiz Keçidini Niyə Təkzib Edir?
İran və ABŞ arasında gərginlik fonunda rəsmi Tehran, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə (HDQ) məxsus gəmilərin Hörmüz boğazından icazəsiz keçməsi barədə yayılan xəbərləri qəti şəkildə təkzib edib.
“Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM” xəbər verir ki, bu barədə "Tasnim" agentliyi İranın təhlükəsizlik qüvvələrindəki mənbəyə istinadən məlumat yayıb. Mənbə bildirib ki, atəşkəs elan edildiyi andan Tehran ilə razılaşdırılmadan heç bir gəmi Hörmüz boğazından keçməyib.
Buna qədər isə "Axios" nəşri mənbələrə istinadən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin (HDQ) bir neçə gəmisinin İranla razılaşdırmadan boğazı keçdiyini iddia etmişdi. Qeyd olunub ki, bu, ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə əməliyyatı başlayandan bəri ilk belə haldır.
ABŞ və İsrailin İrana Qarşı Hərbi Əməliyyatları: Gərginliyin Tarixçəsi
Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail 28 fevralda İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıb. Nəticədə İranın Ali rəhbəri Əli Xamenei və bir sıra yüksək vəzifəli şəxslər öldürülüb.
Bundan sonra İran İsraillə yanaşı, ABŞ və müttəfiqlərinin hərbi bazalarının yerləşdiyi Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Oman, Bəhreyn, Küveyt, İraq və Kiprdə müəyyən etdiyi hədəflərə zərbələr endirməyə başlayıb.
Gərginliyin ardınca, 8 apreldə İran ilə ABŞ və onların müttəfiqləri ikihəftəlik atəşkəs barədə razılığa gəliblər.
Tehran və Vaşinqton Arasında Danışıqlar: Əsas Şərtlər və Tələblər Nələrdir?
Qeyd edək ki, ABŞ və İran arasında danışıqların əsas mövzuları kimi hərbi əməliyyatların dayandırılması, sanksiya siyasəti və regionun strateji kommunikasiyalarına nəzarət müəyyən edilib.
Tehran dialoqun yalnız Livanda atəşkəs və sanksiyaların qismən ləğvi şərti ilə başlamasında israr edir. Vaşinqton isə məhdudiyyətlərin yumşaldılmasını yalnız Tehranın nüvə və raket proqramları ilə bağlı güzəştləri müqabilində müzakirə etməyə hazırdır.
Tərəflər Hörmüz boğazının statusu məsələsində də fərqli mövqedədirlər: İran faktiki nəzarət və tranzit üçün ödəniş almaq hüququ tələb edir, ABŞ isə onun beynəlxalq gəmiçilik üçün tam açıq olmasında israrlıdır.
Dondurulmuş Aktivlər və Yaxın Şərqdən Qoşunların Çıxarılması
Əlavə olaraq Tehran dondurulmuş aktivlərin açılması və münaqişə nəticəsində ona dəyən ziyana görə kompensasiya ödənilməsi məsələsini qaldırır.
İran həmçinin ABŞ qoşunlarının Yaxın Şərqdən çıxarılmasını və hücum edilməyəcəyinə dair zəmanət tələb edir. Prezident Donald Tramp administrasiyası isə tam razılaşma əldə olunana qədər hərbi mövcudluğun saxlanılmasını mümkün hesab edir və danışıqlar uğursuzluqla nəticələnəcəyi təqdirdə eskalasiyanı istisna etmir.
