OMM Redaksiyası
Azərbaycan oktyabrın 11-də Gəncəyə edilən ölümcül hücumun altıncı ildönümünü qeyd edir. Ölkənin ikinci böyük şəhərinin yaşayış məhəlləsinə, 44 günlük müharibə zamanı Ermənistanın ballistik raket zərbəsi endirməsi nəticəsində 10 mülki şəxs həlak olub.
Hücum 2020-ci il oktyabrın 11-də, Azərbaycan və Ermənistan arasında humanitar atəşkəs qüvvəyə mindikdən bir neçə saat sonra, təxminən gecə saat 2-də baş verib. Azərbaycan hakimiyyətinin məlumatına görə, hadisə yerində 4-ü qadın olmaqla 9 nəfər ölüb, 35 nəfər yaralanıb. Yaralılardan biri sonradan xəstəxanada vəfat edib.
Zərbə nəticəsində 10-dan çox yaşayış binasına və 100-dən artıq digər obyektə ziyan dəyib.
Gəncə müharibə zamanı beş dəfə atəşə tutulub
Azərbaycan hakimiyyətinin məlumatına əsasən, 44 günlük münaqişə ərzində 2020-ci ilin oktyabrında Gəncə beş dəfə raket və artilleriya hücumlarına məruz qalıb. Bu hücumlar 26 nəfərin ölümünə, 175 nəfərin yaralanmasına səbəb olub; yaşayış binalarına, mülki infrastruktura və nəqliyyat vasitələrinə ciddi ziyan dəyib.
Münaqişə zamanı Azərbaycanda 12-si uşaq, 27-si qadın olmaqla 93 mülki şəxs həlak olub, daha 454 nəfər yaralanıb. 12 mindən çox yaşayış və qeyri-yaşayış binası zədələnib.
“Human Rights Watch” təşkilatı da Gəncənin yaşayış məhəllələrinə Ermənistan tərəfindən raket zərbələri endirildiyini sənədləşdirib. Təşkilat əhalinin sıx yaşadığı ərazilərdə dəqiqliyi aşağı olan partlayıcı silahlardan istifadənin beynəlxalq humanitar hüququ pozduğu qənaətinə gəlib.
Sülh sazişi üzrə danışıqlar davam edir
İldönümü Azərbaycan və Ermənistanın sülh sazişini rəsmiləşdirmək istiqamətində səylərini davam etdirdiyi vaxta təsadüf edir. 2025-ci ilin avqustunda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Ağ Evdə görüşüb. ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə aparılan proses çərçivəsində iki ölkənin xarici işlər nazirləri sülh sazişinin mətnini paraflayıblar.
Liderlər normallaşma istiqamətində addımları, o cümlədən regional nəqliyyat əlaqələrinin bərpasını nəzərdə tutan birgə bəyannamə də imzalayıblar.
Təklif olunan əsas təşəbbüslərdən biri Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla Ermənistan ərazisi vasitəsilə birləşdirməsi nəzərdə tutulan “Trump Route for International Peace and Prosperity” (TRIPP) nəqliyyat dəhlizidir. Təşəbbüsün regional ticarət və nəqliyyat əlaqələrini asanlaşdırması, uzunmüddətli qapalı sərhədlər və hərbi qarşıdurmadan iqtisadi əməkdaşlığa keçidi dəstəkləməsi nəzərdə tutulur.
Sülh sazişi hələ rəsmi şəkildə imzalanaraq ratifikasiya olunmayıb. Azərbaycan sazişin yekunlaşdırılması üçün Ermənistanın Bakının Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları ehtiva etdiyini bildirdiyi konstitusiya müddəalarını dəyişməli olduğunu bəyan edib. Paşinyan isə hökumətinin sazişi imzalamaq öhdəliyinə sadiq olduğunu bildirib və iki ölkə arasında sülhü artıq formalaşmış reallıq kimi xarakterizə edib.
İtkin düşən şəxslərin taleyi açıq qalan məsələlərdəndir
Diplomatik irəliləyişə baxmayaraq, münaqişədən qalan bəzi məsələlər, xüsusilə döyüşlər zamanı itkin düşən şəxslərin taleyi həllini tapmayıb. 1990-cı illərdəki Birinci Qarabağ müharibəsindən və sonrakı döyüşlərdən sonra minlərlə azərbaycanlı barədə məlumat yoxdur.
Oktyabrın 8-də Əliyev və Paşinyan itkin düşmüş şəxslərin axtarışı üzrə səylərin gücləndirilməsini, o cümlədən iki ölkə arasında əlavə məlumat mübadiləsini müzakirə ediblər.
Nəqliyyat marşrutlarının açılması da prioritet məsələlərdəndir. Ermənistan bu yaxınlarda Azərbaycan istiqamətində Naxçıvana və Türkiyənin Qars şəhərinə uzanan dəmir yolu əlaqələrini Rusiya rəsmiləri ilə müzakirə etməyi planlaşdırdığını açıqlayıb. Bu addımlar siyasi razılaşmaları praktiki əməkdaşlığa çevirmək səylərinin davam etdiyini göstərir.
