OMM Redaksiyası
AnewZ-in məlumatına görə, dünyada ekoloji təşkilatlar meşə yanğınlarını izləmək, nəsli kəsilmək təhlükəsi altında olan növləri qorumaq və iqlim məlumatlarını təhlil etmək üçün süni intellektdən getdikcə daha çox istifadə edirlər. Bununla belə, texnologiyanın artan enerji və su tələbatı onun ətraf mühitə təsiri ilə bağlı suallar yaradır.
Reuters-in 15 böyük ekoloji və təbiəti mühafizə təşkilatı arasında apardığı sorğuya əsasən, data mərkəzlərinin elektrik enerjisi və su istehlakı, eləcə də emissiyaları ilə bağlı narahatlıqlara baxmayaraq, sorğuda iştirak edən təşkilatların hamısı süni intellektdən müəyyən formada istifadə edir.
Süni intellekt və təbiətin mühafizəsi
Kambocada “Conservation International” peyk məlumatlarını süni intellektlə təhlil edir və ucqar ərazilərdə mümkün meşə yanğınları barədə yerli meşə patrullarına xəbərdarlıq edir.
Keniyada “Save the Elephants” maşın öyrənməsindən vəhşi heyvanların sayını daha dəqiq müəyyənləşdirmək üçün istifadə edir. Təşkilatın bildirdiyinə görə, əvvəllər doqquz nəfərin doqquz ay ərzində apardığı hava müşahidəsinin nəticələri indi süni intellektlə bir neçə saata təhlil oluna bilər.
Texnologiya ənənəvi sayım üsullarında ciddi boşluqları da üzə çıxarıb: müşahidəçilər fillərin təxminən üçdə birini, zebraların və zürafələrin yarısını, oriks populyasiyalarının isə dörddə üçünü qeydə almayıblar.
“Jane Goodall Institute” süni intellekt vasitəsilə Tanzaniyadakı Qombe Milli Parkında şimpanzelər üzərində aparılan, onillikləri əhatə edən əl yazısı tədqiqatlarını rəqəmsallaşdırır. Əvvəllər 15 ilədək çəkəcəyi təxmin edilən layihənin təxminən iki ilə başa çatdırılması gözlənilir.
Data mərkəzlərinin ekoloji təsiri
Süni intellekt infrastrukturunun sürətlə genişlənməsi iqlim tədbirləri üçün yeni çətinliklər yaradır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, 2030-cu ildə dünya üzrə data mərkəzləri ildə təxminən 945 teravatt-saat elektrik enerjisi istehlak edə bilər. Bu, Yaponiyanın illik elektrik istehlakına təxminən bərabərdir.
Data mərkəzləri ilə əlaqəli karbon qazı emissiyalarının 300 milyon tonu keçə biləcəyi, su istehlakının isə 2023-cü ildəki 560 milyard litrdən 2030-cu ildə ildə 1,2 trilyon litrədək artacağı proqnozlaşdırılır.
“Microsoft”, “Google” və “Amazon” daxil olmaqla texnologiya şirkətləri emissiyalarının artdığını, buna qismən data mərkəzlərinin genişlənməsinin səbəb olduğunu bildiriblər.
Bəzi təşkilatlar süni intellektin ekoloji təsirini azaltmaq üçün tədbirlər görür. “World Resources Institute” enerji tutumlu tətbiqlərdən, o cümlədən süni intellektlə şəkil və video yaratmaqdan istifadəyə məhdudiyyət qoyur, həmçinin eyni hesablamaları təkrarlamamaq üçün əvvəl emal olunmuş nəticələrdən yararlanır.
“The Nature Conservancy” balıqçı gəmilərində süni intellektlə işləyən kameralardan istifadə edir. Kameralar böyük həcmdə videonu mərkəzləşdirilmiş data mərkəzlərinə ötürmək əvəzinə, ovlanan balıqları yerində təhlil edir.
“Greenpeace International” isə süni intellekt infrastrukturunun genişləndirilməsinin zəruriliyinə şübhə ilə yanaşır və texnologiyanın ekoloji xərclərinin onun geniş tətbiqinə əsas verib-vermədiyini sorğulayır.
Müzakirələrin Türkiyədə bu ay keçiriləcək COP31 iqlim sammitində də gündəmə gələcəyi gözlənilir. Sammitdə hökumət və biznes nümayəndələrini süni intellektin dayanıqlı inkişafı prinsiplərinə əməl etməyə təşviq etmək planlaşdırılır.
Təbiəti mühafizə təşkilatları üçün əsas sual süni intellektin ətraf mühitin qorunmasını sürətləndirmək potensialının bu texnologiyanın işləməsi üçün tələb olunan resursları üstələyib-üstələməməsidir.
