OMM Redaksiyası
Əbu-Dabidə iki gün davam edən “AI Everything Abu Dhabi” konfransı başa çatıb. Tədbirdə 400-dən çox sərgi iştirakçısı, 180-dən artıq məruzəçi və texnologiya sahəsində təxminən 100 milyard dolları idarə edən 200-dən çox investor iştirak edib.
Konfransın əsas müzakirə mövzularından biri süni intellektdən kimin və necə məsuliyyətlə istifadə etməsi olub. Bu sual səhiyyədən enerji təminatına, dövlət xidmətlərindən kibertəhlükəsizliyə qədər müxtəlif sahələrdə gündəmə gəlib.
Hökumətlərdə süni intellekt qaydaları geridə qalır
Dünya Bankının 60 iqtisadiyyatı əhatə edən araşdırmasına əsasən, hökumətlərin təxminən üçdə ikisi əməkdaşlarına generativ süni intellektdən rəsmi istifadə imkanı yaradıb. Bununla belə, yalnız 39 faizində istifadəni tənzimləyən formal qaydalar var, 38 faizində isə qaydaların hazırlanması davam edir. Dünya Bankı bu prosesi “geniş, lakin səthi” tətbiq kimi xarakterizə edir.
Əbu-Dabinin 2025–2027-ci illər üçün rəqəmsal strategiyasında dövlət idarəçiliyinin transformasiyasına 13 milyard dirhəm (3,5 milyard dollar) ayrılıb. Plan çərçivəsində dövlət xidmətlərində 200-dən çox süni intellekt həllinin tətbiqi və tam suveren bulud sisteminin yaradılması nəzərdə tutulur. Əmirlik 2027-ci ilədək dünyada süni intellektə tam əsaslanan ilk hökumət olmağı hədəfləyir.
Səhiyyə və enerji sahəsində tətbiq
Əbu-Dabi səhiyyədə süni intellektin tətbiqini “canlı laboratoriya” kimi təqdim edir. Əmirliyin səhiyyə rəsmisinin sözlərinə görə, bu texnologiya dəbdə olan yenilik deyil, praktik vasitədir. Genetik məlumatların, taxılan cihazlardan əldə edilən göstəricilərin və tibbi qeydlərin birləşdirilməsi dərmanların hazırlanmasını sürətləndirmək məqsədi daşıyır.
İyunda Əbu-Dabinin səhiyyə nümayəndə heyəti ABŞ-da genomika, süni intellekt və yeni müalicə üsullarını əhatə edən 22 tərəfdaşlıq və sazişdə iştirak edib. Konfrans çərçivəsində səhiyyə, biotexnologiya və dərman kəşfinə həsr olunmuş “LifeTech” tədbiri də keçirilib. İştirakçılar vurğulayıblar ki, tibbi məlumatlar son dərəcə şəxsi xarakter daşıyır və xəstə ilə bağlı yekun qərar alqoritmə deyil, həkimə məxsus olmalıdır.
Süni intellekt iqlim probleminin bir hissəsi, eyni zamanda mümkün həll vasitəsi kimi müzakirə edilib. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, məlumat mərkəzlərinin elektrik enerjisinə tələbatı 2030-cu ilədək iki dəfədən çox arta bilər. Bu həcm hazırda Yaponiyanın ümumi elektrik istehlakından bir qədər çoxdur. Ötən il məlumat mərkəzlərinin enerji tələbatı 17 faiz, dünya üzrə elektrik enerjisinə tələbat isə 3 faiz artıb.
BƏƏ Kibertəhlükəsizlik Şurasının rəhbərinin sözlərinə görə, ölkə hər gün təxminən 600 min kiberhücuma məruz qalır. Bu, saatda 25 min hücum deməkdir. Rəsmilər bildiriblər ki, hücum edənlər fişinq mesajları yazmaq, zəif nöqtələri tapmaq və zərərli proqramlar yaratmaq üçün süni intellektdən istifadə edirlər.
Müdafiə tərəfi də eyni texnologiyadan yararlanır. Dubayda saxta videoları, o cümlədən deepfake-ləri aşkarlamaq üçün alət tətbiq edilib. Beləliklə, süni intellekt kibertəhlükəsizlik mübarizəsinin hər iki tərəfində istifadə olunur.
Konfransın müzakirələri göstərib ki, süni intellekt səhiyyə, enerji və dövlət sistemlərində sürət və imkanları artırır. Lakin bununla yanaşı, aydın qaydalar, güclü kibermüdafiə və yekun qərara görə məsuliyyət daşıyan insan nəzarəti də vacibdir.
