OMM Redaksiyası
Günəşdə baş verən güclü partlayışın ardınca Yerə doğru hərəkət edən plazma kütləsi geomaqnit qasırğasına səbəb ola bilər.
"Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM" xəbər verir ki, ABŞ Milli Okean və Atmosfer Administrasiyasının (NOAA) Kosmik Hava Proqnozu Mərkəzi 9 oktyabr üçün G1-dən G2-yə qədər – zəifdən orta səviyyəyədək geomaqnit qasırğası gözlənildiyini açıqlayıb.
Səbəb kimi oktyabrın 6-da Günəşdə baş verən M1.4 sinifli partlayışla əlaqəli tac kütlə atımı göstərilir.
Günəşdəki aktivliyin Yerə təsirlərinin həftəsonuna qədər davam edə biləcəyi bildirilir.
Maqnit qasırğası nə vaxt başlayacaq?
Məlumata görə, Günəş səthində oktyabrın 6-da güclü partlayış baş verib. Bunun ardınca böyük plazma buludu – tac kütlə atımı (CME) kosmosa yayılıb və onun Yer istiqamətində hərəkət etdiyi müəyyənləşdirilib.
NOAA-nın proqnozuna əsasən, geomaqnit aktivliyin əsasən 9 oktyabrda güclənməsi gözlənilir. Proqnozda həmin gün üçün G1 və G2 səviyyəli qasırğa ehtimalı göstərilir.
Mütəxəssislər CME-nin Yerə çatma vaxtının dəqiq olaraq əvvəlcədən müəyyənləşdirilməsinin çətin olduğunu və yeni müşahidələrə əsasən proqnozların dəyişə biləcəyini bildirirlər. Hazırkı modellərdə plazma axınının oktyabrın 9-da Yerə çatması gözlənilir.
Elektrik və rabitə sistemlərinə təsir göstərə bilər
Geomaqnit qasırğaları Yer kürəsinin maqnit sahəsində dəyişikliklər yaradır. G1-G2 səviyyəli hadisələr zamanı xüsusilə yüksək enliklərdə elektrik şəbəkələrində müəyyən dalğalanmalar, peyklərin fəaliyyətində dəyişikliklər və yüksək tezlikli radio rabitəsində problemlər yarana bilər.
NOAA-nın məlumatına görə, G2 səviyyəli qasırğa zamanı əsas təsir zonası 55 dərəcədən yuxarı geomaqnit enliklərdir. Elektrik sistemlərində gərginlik dəyişiklikləri, peyklərin istiqamətlənməsində pozuntular və yüksək tezlikli radio rabitəsində zəifləmələr mümkündür.
Bundan başqa, geomaqnit aktivliyin artması zamanı qütb işıqlarının (Aurora) normaldan daha aşağı enliklərdə müşahidə olunması mümkündür. Lakin bunun haradan görünəcəyi qasırğanın gücündən və Günəşdən gələn maqnit sahəsinin istiqamətindən asılıdır.
İnsan orqanizminə təsiri varmı?
Sözcü-nün yazısında geomaqnit qasırğalarının bəzi insanlarda baş ağrısı, miqren, halsızlıq, başgicəllənmə və yuxu pozuntusu ilə əlaqələndirildiyi qeyd olunur.
Lakin bu məsələdə mühüm bir məqam var: geomaqnit qasırğasının sağlam insanlarda birbaşa bu simptomlara səbəb olması elmi baxımdan qəti şəkildə sübut edilmiş fakt kimi qəbul edilmir.
Geomaqnit qasırğalarının ən yaxşı sənədləşdirilmiş təsirləri texnoloji sistemlər – peyklər, radio rabitəsi, naviqasiya və bəzi hallarda elektrik şəbəkələri ilə bağlıdır. Buna görə də qarşıdakı hadisəni insan sağlamlığı üçün birbaşa təhlükə kimi təqdim etmək düzgün olmaz.
Günəşdə aktivlik artır
Hazırkı proses Günəşdə aktivliyin artdığı dövrə təsadüf edir. NOAA-nın məlumatına görə, oktyabrın 6-da baş verən M1.4 sinifli partlayışdan sonra Yerə istiqamətlənmiş CME qeydə alınıb və onun oktyabrın 9-da geomaqnit qasırğasına səbəb olması gözlənilir.
NOAA həmçinin Günəşin aktiv bölgələrindən əlavə M sinifli partlayışların baş verməsi ehtimalının yüksək olduğunu bildirir. Bu isə qarşıdakı günlərdə kosmik hava şəraitinin yenidən dəyişə biləcəyi anlamına gəlir.
Hazırkı proqnoza əsasən, 9 oktyabr əsas kritik tarixdir. Qasırğanın real gücü isə plazma buludunun Yerə çatmasından sonra daha dəqiq müəyyənləşəcək.
