Əsas məzmuna keç

Cənubi Çin dənizi üzrə ASEAN–Çin razılaşması əsas fikir ayrılıqlarına görə yubandı

Cənubi Çin dənizi üzrə ASEAN–Çin razılaşması əsas fikir ayrılıqlarına görə yubandı
— Foto: AnewZ - Latest

Tərəflər davranış kodeksinin layihəsinin təxminən 80 faizi üzrə ilkin razılığa gəlsələr də, əsas məsələlər açıq qalır. Filippinin xarici işlər naziri Ma. Theresa Lazaro danışıqların yekunlaşmadığını bildirib.

en ru

Hazırlanır…

Xülasəni süni intellekt bu xəbərin öz mətnindən yazıb.

İndi alınmadı. Bir az sonra yenə yoxlayın.

ASEAN və Cənubi Çin dənizində davranış kodeksi üzrə uzun müddətdir davam edən danışıqları yekunlaşdıra bilməyib. Filippinin naziri Ma. Theresa Lazaro bazar günü bildirib ki, layihənin təxminən 80 faizi üzrə ilkin razılıq əldə olunsa da, tərəflər yekun razılaşmaya gəlməyiblər.

AnewZ-in məlumatına görə, Filippin Cənub-Şərqi Asiya Ölkələri Assosiasiyasına (ASEAN) 2026-cı ildə sədrlik etdiyi dövrdə danışıqları başa çatdırmağı hədəfləyirdi. Lakin kodeksin hüquqi qüvvəyə malik olub-olmaması da daxil olmaqla, əsas müddəalarla bağlı fikir ayrılıqları qalır.

Noyabrın 15-də Manilada keçirilən ASEAN sammitində çıxış edən Lazaro bildirib ki, mübahisəli dəniz ərazilərinin idarə olunması məsələsində Çinlə blokun 11 üzvü arasında mövqelər fərqlənir. “Hələ yekun razılaşma yoxdur”, – deyə o, jurnalistlərə bildirib.

ASEAN və Çin dəniz mübahisələrini idarə etmək, qarşıdurmaların qarşısını almaq və gərginliyin artması riskini azaltmaq məqsədi daşıyan kodekslə bağlı 20 ildən çoxdur danışıqlar aparır. Filippin danışıqları sürətləndirərək bu il razılaşma əldə etməyi vəd etmişdi.

Lazaro tərəflərin təklif olunan sazişin hüquqi statusu da daxil olmaqla bir sıra məsələlərdə fərqli mövqelərdə olduğunu təsdiqləyib.

Dəniz mübahisələri danışıqları çətinləşdirir

Çin Cənubi Çin dənizinin demək olar ki, hamısına suverenlik iddiası irəli sürür. Bu iddialar Bruney, İndoneziya, Malayziya, Filippin və Vyetnamın müstəsna iqtisadi zonaları ilə üst-üstə düşür.

Bir sıra Cənub-Şərqi Asiya hökumətləri kodeksin beynəlxalq hüquqa uyğun olmasını istəyir və Pekini mövcud dəniz qaydalarına əməl etməməkdə ittiham edir. Çin isə mübahisəli sulardakı fəaliyyətinin qanuni və peşəkar olduğunu bildirir.

2016-cı ildə beynəlxalq arbitraj məhkəməsi Çinin geniş dəniz iddialarının beynəlxalq hüquqda əsası olmadığı barədə qərar çıxarıb. Pekin bu qərarı qəbul etmir.

Son illərdə Filippin və Çin arasında dənizdə dəfələrlə qarşıdurma yaşanıb. Manila Çin gəmilərini təhlükəli manevrlər etməkdə, su şırnaqlarından istifadə etməkdə və öz müstəsna iqtisadi zonası daxilində təchizat missiyalarına mane olmaqda ittiham edib. Pekin bu ittihamları rədd edərək Filippin gəmilərini öz ərazisi hesab etdiyi sulara daxil olmaqda günahlandırıb.

ASEAN daxilində fikir ayrılıqları da irəliləyişi ləngidir

Sinqapurun S. Rajaratnam Beynəlxalq Araşdırmalar Məktəbinin baş elmi işçisi Collin Koh “Reuters”ə bildirib ki, ASEAN üzvlərinin, o cümlədən təklif olunan kodeksin coğrafi əhatə dairəsi ilə bağlı fikir ayrılıqları danışıqları çətinləşdirib.

Kohun sözlərinə görə, açıq qalan məsələlərin həlli tərəflərdən ciddi güzəştlər tələb edəcək. Mübahisələr kodeksin necə işləyəcəyi, hansı ərazilərə şamil olunacağı və müddəalarının hüquqi qüvvəyə malik olub-olmayacağı kimi əsas sualları əhatə edir.

Sinqapur 2027-ci ildə ASEAN-a sədrlik edəcək və Çinlə danışıqların irəlilədilməsi məsuliyyətini öz üzərinə götürəcək. Filippinin sədrliyi dövründə razılaşma əldə olunmaması dünyanın ən mübahisəli dəniz bölgələrindən birində insidentlərin idarə olunmasına dair təklif edilən çərçivəni açıq saxlayır.

ASEAN və Çin kodeksin tamamlanması üçün yeni müddət açıqlamayıb.

OMM Bot · Bu gün ən çox oxunan 5 xəbəri göstərim?

Müəllif

Redaksiya heyəti

Bütün yazıları ›
Növbəti xəbər yüklənir…