OMM Redaksiyası
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ABŞ Prezidenti Donald Trampın Rusiyadan dizel ixracına sanksiyaları yumşaltmaq qərarını tənqid edib. O, Moskvanın Ukraynada müharibənin dayandırılması üçün görünən güzəştə getmədən iqtisadi üstünlük əldə etməsinin səbəbini sorğulayıb.
Zelenski şənbə günü “Axios”a müsahibəsində bu addımın Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə mükafat kimi göründüyünü və Kiyevin diplomatik irəliləyiş əldə etmək səylərinə zərər verdiyini deyib. “Bu, Putin üçün ad günü hədiyyəsinə oxşayır”, – deyə o, qərarı “tamamilə dəhşətli” adlandırıb.
Ukrayna lideri qışdan əvvəl müharibənin başa çatdırılması üçün mümkün danışıqları müzakirə etmək məqsədilə ABŞ-ın xüsusi elçiləri Stiv Uitkoff və Cared Kuşnerlə Floridada görüşməyə razılaşdığını bildirib.
Zelenskinin sözlərinə görə, elçilər müzakirələr zamanı Rusiyadan dizel ixracı ilə bağlı mümkün razılaşmanı xatırlatmayıblar. Onun danışıqlar qrupu Trampın Putinlə danışacağını və sanksiya siyasətində dəyişiklik elan edə biləcəyini açıqlamadan az əvvəl ona məlumat verib.
“Bu, həqiqətən də dürüst deyil, çünki münasibətlərimizi ən yaxşı şəkildə qurmağa çalışmışıq”, – Zelenski deyib. O, Vaşinqtonun Moskva ilə ayrıca danışıqlar apararkən Kiyevlə məsləhətləşib-məsləhətləşmədiyini sorğulayıb.
Ukrayna prezidenti Florida görüşündə müzakirə olunan məsələlərin tam izahını almaq və dizel razılaşmasının Trampın nümayəndələrinin Rusiyaya planlaşdırılan səfəri ilə əlaqəli olub-olmadığını anlamaq istədiyini bildirib. Zelenski qərarın Putinlə görüş əldə etmək məqsədi daşıyıb-daşımadığını bilmədiyini də qeyd edib: “Bəlkə də yanılıram. Amma belə görünür. Yoxsa, bunu niyə edəsən?”
Zelenski enerji atəşkəsini mümkün şərt sayır
Zelenski qış ərzində hər iki ölkənin enerji infrastrukturuna hücumların dayandırılması barədə razılaşmanın tərkib hissəsi olsaydı, Rusiyanın enerji ixracına məhdudiyyətlərin yumşaldılmasını dəstəkləyəcəyini deyib. “Əgər bunun əvəzi enerji atəşkəsidirsə, bu danışıqlar yaxşıdır”, – o bildirib.
Belə öhdəlik olmadan Vaşinqtonun razılaşmadan nə əldə etdiyini sorğulayan Zelenski əlavə dizel tədarükü ehtimalının Moskvaya güzəşt verməyə dəyib-dəymədiyini sual edib. Bununla belə, o, ABŞ-ın münaqişənin bitirilməsi səylərində vasitəçi rolunu istisna etməyib: “Bu müharibəni dayandırmağa çalışmaları üçün amerikalılara ehtiyacımız var”.
Tramp cümə günü Putinlə telefonla danışıb, daha sonra söhbəti “çox uğurlu müzakirə” adlandırıb. “Truth Social” platformasındakı paylaşımında Tramp Rusiyanın dərhal 300 min tondan çox dizel tədarük etməsi barədə razılıq əldə olunduğunu, sonrakı tədarüklərin isə noyabrda və növbəti aylarda Rusiyanın neft emalı zavodlarının vəziyyətindən asılı olaraq həyata keçiriləcəyini yazıb.
Putin Rusiya dizelinin ABŞ və beynəlxalq bazarlara daha çox tədarükünün dünya iqtisadiyyatına fayda verəcəyini bildirib. Rusiya prezidentinin sözlərinə görə, liderlər Ukraynadakı müharibəni, enerji sektorunu, İranı və ikitərəfli münasibətləri də müzakirə ediblər.
Mübahisə Rusiyanın 2022-ci ilin fevralında başladığı Ukraynaya genişmiqyaslı hücumunu dayandırmaq üçün danışıqların davam etdiyi bir vaxtda yaranıb. Zelenskinin tənqidi sülh səylərindəki əsas fikir ayrılığını göstərir: Kiyev Moskvaya iqtisadi güzəştlərin hərbi əməliyyatların dayandırılması istiqamətində konkret addımlarla müşayiət olunmasını istəyir, Vaşinqton isə Kreml ilə birbaşa təmaslarını davam etdirir.
