OMM Redaksiyası
Roma Papası XIV Leo-da ağciyər adenokarsinoması aşkarlanıb. Vatikanın məlumatına görə, şiş sağ ağciyərin aşağı payı çıxarıldıqdan sonra aparılan müayinələrdə təsdiqlənib. Xərçəngin mərhələsi və digər orqanlara yayılıb-yayılmadığı barədə hələ məlumat yoxdur.
Ağciyər adenokarsinoması nədir?
Ağciyər adenokarsinoması selik kimi maddələr istehsal edən vəzili hüceyrələrdə yaranan xərçəng növüdür. Xəstəlik adətən tənəffüs yollarını və ağciyər alveollarını örtən hüceyrələrdə, çox vaxt ağciyərin kənar hissələrində inkişaf edir.
Bu, ağciyər xərçəngi hallarının təxminən 80-85 faizini təşkil edən kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin (NSCLC) bir növüdür. Amerika Ağciyər Xərçəngi Fondunun məlumatına əsasən, adenokarsinoma bütün ağciyər xərçəngi hallarının təxminən 40 faizini təşkil edən ən geniş yayılmış alt növdür.
Xəstəlik bəzi digər ağciyər xərçəngi növləri ilə müqayisədə daha yavaş inkişaf edə bilər və bu, bəzən onun yayılmadan aşkarlanmasına imkan verir. Bununla belə, inkişaf tempi xəstədən asılı olaraq dəyişir və yavaş böyüyən şişlər də təhlükəli ola bilər.
Risk amilləri və simptomlar
Siqaret çəkmək ağciyər xərçənginin, o cümlədən adenokarsinomanın əsas risk amilidir. Bununla belə, xəstəlik heç vaxt siqaret çəkməyən insanlarda da rast gəlinir və bu qrupda ən geniş yayılmış ağciyər xərçəngi növüdür. Passiv siqaret tüstüsü, radon, hava çirkliliyi və iş yerində bəzi təhlükəli maddələrə məruz qalmaq da riski artıra bilər. Ailədə ağciyər xərçəngi tarixçəsinin olması da risk amillərindəndir.
Ağciyər adenokarsinoması, xüsusilə ilkin mərhələlərdə, aşkar əlamətlər olmadan inkişaf edə bilər. Bəzi hallarda xəstəlik tibbi görüntüləmə zamanı və ya rutin müayinə nəticəsində təsadüfən aşkarlanır.
Əlamətlər yarandıqda davamlı və ya getdikcə ağırlaşan öskürək, nəfəs darlığı və xırıltı, qanlı öskürək, sinə, çiyin və ya bel ağrısı, səbəbsiz çəki itkisi və uzunmüddətli yorğunluq müşahidə oluna bilər. Bu əlamətlər yalnız ağciyər xərçənginə xas deyil və başqa səbəblərlə də bağlı ola bilər.
Vatikan şişin rutin sağlamlıq müayinəsi zamanı aşkarlandığını bildirib. Papa törəməni “yaxşı məhdudlaşmış” adlandırıb və onun erkən mərhələdə müəyyən edildiyini deyib. Xəstəliyin nə dərəcədə irəlilədiyini aydınlaşdırmaq üçün əlavə tibbi məlumat lazımdır.
Müalicə və sağalma ehtimalı
Müalicə şişin ölçüsü və yerləşməsi, yaxınlıqdakı limfa düyünlərinə və ya digər orqanlara yayılıb-yayılmaması, eləcə də xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Xərçəng ağciyərlə məhdudlaşdıqda, şişin cərrahi yolla çıxarılması sağalma üçün ən yaxşı imkan yarada bilər.
XIV Leo lobektomiya əməliyyatı keçirib. Bu müdaxilə zamanı ağciyərin paylarından biri bütövlükdə çıxarılır. Sağ ağciyərdə üç, sol ağciyərdə isə iki pay var. Cərrahlar video dəstəkli üsulla Papanın sağ ağciyərinin aşağı payını çıxarıblar.
Vatikan əməliyyatın uğurla başa çatdığını və heç bir fəsadın qeydə alınmadığını bildirib. Xərçəngli toxumanın çıxarılması məqsədilə aparılan müdaxilədən sonra əlavə müalicəyə ehtiyac olub-olmayacağı hələ məlum deyil.
Xərçəngin mərhələsindən və xüsusiyyətlərindən asılı olaraq kimyaterapiya, radioterapiya, hədəfli terapiya və ya immunoterapiya da tətbiq oluna bilər. Hədəfli müalicə xərçəng hüceyrələrindəki konkret molekulyar dəyişikliklərə təsir edir, immunoterapiya isə immun sisteminin xərçənglə mübarizəsinə kömək edir. Müayinələr xərçəng hüceyrələrinin qala və ya xəstəliyin təkrarlana biləcəyini göstərərsə, əməliyyatdan sonra əlavə müalicə tövsiyə oluna bilər.
Sağalma proqnozu əsasən diaqnoz qoyularkən xərçəngin nə qədər yayıldığından asılıdır. Həkimlər şişin ölçüsü və yerləşməsini, limfa düyünlərinin zədələnib-zədələnmədiyini və xərçəngin digər orqanlara çatıb-çatmadığını nəzərə alaraq xəstəliyin mərhələsini müəyyənləşdirirlər.
Amerika Xərçəng Cəmiyyətinin məlumatına görə, kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngində beşillik nisbi sağqalma göstəricisi xəstəlik ağciyərlə məhdudlaşdıqda təxminən 67 faiz, yaxınlıqdakı toxuma və ya limfa düyünlərinə yayıldıqda 40 faiz, bədənin uzaq hissələrinə yayıldıqda isə 12 faizdir.
Bu göstəricilər böyük xəstə qruplarının nəticələrini əks etdirir və fərdi xəstənin sağqalma ehtimalını proqnozlaşdırmır. Rəqəmlər yalnız adenokarsinomaya deyil, kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin bütün növlərinə aiddir. Nəticələr şişin xüsusiyyətləri, xəstənin ümumi sağlamlığı və əlçatan müalicə üsullarına görə dəyişə bilər.
XIV Leonun vəziyyəti ilə bağlı məlum olanlar
71 yaşlı Papa rutin sağlamlıq müayinəsi zamanı törəmə aşkarlanandan sonra Romanın Gemelli Xəstəxanasında əməliyyat olunub. Vatikanın məlumatına görə, əməliyyat zamanı götürülən toxumaların müayinəsi ağciyər adenokarsinoması şübhəsini təsdiqləyib.
Əməliyyatdan sonra XIV Leo özünə gəlib və sağalması üçün xəstəxana palatasına aparılıb. Vatikan onun təxminən bir həftə xəstəxanada qalmasının gözlənildiyini, oktyabrın 20-dək ictimai tədbirlərinin ləğv edildiyini bildirib.
Diaqnoz və əməliyyatın uğurla başa çatması təsdiqlənsə də, xərçəngin mərhələsi, yayılıb-yayılmadığı və Papanın əlavə müalicəyə ehtiyac duyub-duymayacağı açıq qalır.
