OMM Redaksiyası
“AnewZ”in 2026-cı il oktyabrın 9-na olan gündəlik icmalında Türkmənistanda keçirilən Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB) sammitinin beş əsas inkişafı təqdim edilib.
Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri geniş əməkdaşlıq gündəliyi müəyyənləşdirib. Tərəflər ticarət, investisiya, rəqəmsal texnologiyalar, təhlükəsizlik, səhiyyə, ətraf mühitin mühafizəsi və mədəniyyət sahələrində əlaqələri genişləndirmək barədə razılığa gəliblər. Birgə bəyanatda süni intellekt, innovasiya və qabaqcıl texnologiyalar üzrə əməkdaşlığın gücləndirilməsi də vurğulanıb. Liderlər mütəşəkkil cinayətkarlıq, kibercinayətkarlıq, terrorizm, insan alveri, narkotik və silahların qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizədə koordinasiyanı artırmaq, turizmi təşviq etmək, ortaq mədəni irsi qorumaq və xalqlar arasında əlaqələri möhkəmləndirmək niyyətlərini bildiriblər.
Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan yaşıl enerji üzrə əməkdaşlığı irəli aparır. Prezident İlham Əliyev bildirib ki, üç ölkənin bərpaolunan enerji sahəsində əməkdaşlığı inkişaf edir. Mərkəzi Asiyada istehsal olunan yaşıl elektrik enerjisinin Azərbaycan ərazisindən Avropa bazarlarına çatdırılması üçün enerji dəhlizinin yaradılması üzərində iş aparılır. Təşəbbüsün regional enerji bağlantılarını gücləndirəcəyi və Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında bərpaolunan enerji əməkdaşlığının genişlənməsinə dəstək verəcəyi nəzərdə tutulur.
Putin və Pezeşkian regional münaqişənin dayandırılması səylərini müzakirə edib. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və İran Prezidenti Məsud Pezeşkian cümə axşamı Türkmənistanın Avaza şəhərində, Dövlət Başçıları Şurasının iclasından əvvəl görüşüblər. Putin İranın regional münaqişəyə son qoymaq səylərini yüksək qiymətləndirib və vasitəçilikdə Rusiyanın kömək təklif etdiyini bildirib. Pezeşkian isə Vaşinqton və Tehranın münaqişənin başa çatdırılmasına yönələn yeni təklifləri nəzərdən keçirdiyini deyib.
Özbəkistan və Türkmənistan Strateji Tərəfdaşlıq üzrə Ali Şura yaradıb. Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev və Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədov cümə axşamı Avazada, MDB sammiti çərçivəsində keçirilən görüşdə bununla bağlı saziş imzalayıblar. Yeni qurum siyasi dialoqu gücləndirmək və ikitərəfli əməkdaşlığı genişləndirmək üçün institusional çərçivə yaradacaq.
Azərbaycan 2028-ci ildə MDB-yə sədrlik etməyə hazır olduğunu bəyan edib. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, 2027-ci ildə Özbəkistanın sədrliyindən sonra bu vəzifə Azərbaycana keçəcək. Müstəqillik əldə etdikdən sonra Azərbaycan ilk dəfə MDB-yə sədrlik edəcək. Ölkənin Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşünə, Türk Dövlətləri Təşkilatına və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirəyə də sədrlik etməsi nəzərdə tutulur. Azərbaycan 2027-ci ildə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına sədrlik edəcək və həmin il təşkilatın sammitinə ev sahibliyi edəcək. Avropa Siyasi Birliyinin sammitinin isə 2028-ci ildə Azərbaycanda keçirilməsi planlaşdırılır.
