OMM Redaksiyası
İsraillilər 2023-cü il oktyabrın 7-də HƏMAS-ın İsrailə hücumunun üçüncü ildönümünü qeyd edirlər. Həmin hücum İsrailin Qəzzaya hərbi əməliyyatlarına səbəb olub. Müharibəni birdəfəlik dayandırmalı olan, bir il əvvəl qüvvəyə minmiş atəşkəsə baxmayaraq, Qəzzada vəziyyət ağır olaraq qalır.
Hücumlar zamanı silahlılar 1 200 nəfəri öldürüb, 251 nəfəri girov götürərək Qəzzaya aparıblar. Bu, İsrail tarixində ən çox insanın öldürüldüyü gün olub. Qəzzanın səhiyyə orqanlarının məlumatına görə, İsrailin sonrakı bombardmanları və quru əməliyyatları nəticəsində ərazidə 74 mindən çox insan həlak olub.
Çərşənbə günü Qəzza sərhədinə yaxın Nova musiqi festivalının keçirildiyi ərazidə anım mərasimi təşkil olunacaq. Hücum zamanı həmin məkanda silahlılar 348 gənci öldürüblər. Təl-Əvivdəki Girovlar meydanında da ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçiriləcək.
Bu, Qəzzada saxlanılan girovların heç birinin sağ qalmadığı və ya orada olmadığı ilk ildönümüdür. Həyatda olan və həlak olmuş girovlar İsrail həbsxanalarında saxlanılan fələstinlilərlə mübadilə çərçivəsində dəyişdirilib. Sonuncu israilli girovun qalıqları yanvar ayında tapılıb.
İldönümünə İsraildə hücumdan sonra keçiriləcək ilk seçkiyə 20 gün qalmış təsadüf edir. Səsvermə Baş nazir Binyamin Netanyahunun uzunmüddətli hakimiyyəti ilə bağlı referendum kimi qiymətləndirilir.
Netanyahu təhlükəsizlik sistemindəki uğursuzluğa görə məsuliyyəti üzərinə götürməyib və müstəqil araşdırma aparılması çağırışlarına qarşı çıxıb. Bu mövqe İsraildə, o cümlədən hücumlarda yaxınlarını itirən ailələr arasında narazılıq yaradıb. Onlardan bəziləri seçki yarışına qoşulub.
İsrail Demokratiya İnstitutunun sorğusuna əsasən, yəhudi israillilərin 68 faizi oktyabrın 7-də baş verənləri hansı partiyaya səs verəcəkləri barədə qərarlarında “çox mühüm” və ya “kifayət qədər mühüm” amil hesab edib. Seçki sorğuları göstərir ki, bu gün səsvermə keçirilsə, nə Netanyahu, nə də onun əsas rəqibləri parlamentdə koalisiya qurmaq üçün yetərli sayda yer əldə edə bilər.
Atəşkəs Qəzzadakı hücumları dayandırmayıb
İldönümü ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə 2025-ci il oktyabrın 10-da əldə olunan atəşkəs razılaşmasından sonra qeyd edilən ilk ildönümüdür. Razılaşma genişmiqyaslı döyüşləri dayandırsa da, İsrailin Qəzzaya hücumlarını və HƏMAS-la digər silahlı qrupların tərksilah edilməsini təmin etməyib.
Razılaşmaya əsasən, İsrail Qəzza ərazisinin təxminən 53 faizinə nəzarət edir. İsrail qüvvələrinin irəliləməsindən sonra bu ərazi demək olar ki, üçdə ikiyə çatıb. Qalan üçdəbir hissəyə HƏMAS nəzarət edir. Təxminən 2 milyon insanın əksəriyyəti orada müvəqqəti çadırlarda və bombardmanlar nəticəsində dağıdılmış binalarda yaşayır.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın “Sülh Şurası” Qəzzanın bərpası üçün bir neçə plan irəli sürüb. Dağıdılmış evlərin fələstinli sahiblərinin mülkiyyət hüquqlarını nəzərə almayan bu planlar nə İsrailin, nə də HƏMAS-ın dəstəyini qazanıb. Tərəflər atəşkəs danışıqlarında hələ də razılığa gələ bilməyiblər.
HƏMAS-ın silahı yerə qoyması müqabilində İsrail qoşunlarının geri çəkilməsini nəzərdə tutan razılaşmanın şərtləri razılaşdırılmayıb. İsrail HƏMAS tam tərksilah olunmayana qədər geri çəkilməyəcəyini bildirir. HƏMAS mərhələli prosesə razı olduğunu, lakin İsrailin hücumları davam etdiyi müddətdə tərksilah olmayacağını deyir.
Qəzzanın səhiyyə orqanlarının məlumatına görə, İsrail son aylarda bombardmanları davam etdirərək HƏMAS-ın bir neçə silahlısını öldürüb, lakin çox sayda mülki şəxs də həlak olub. Səhiyyə orqanlarının açıqladığı ölüm saylarında mülki şəxslərlə döyüşçülər fərqləndirilmir.
