OMM Redaksiyası
İran “Starlink”in hərbi məqsədlərlə istifadəsinə qarşı xəbərdarlıq edib. Ölkənin Milli Kiberməkan Mərkəzinin rəhbəri və Ali Kiberməkan Şurasının katibi Məhəmməd-Əmin Ağamiri peyk interneti xidmətinə bağlı kibertəhdidlərə qarşı yerli texnologiyalar hazırlandığını bildirib.
Ağamiri çərşənbə axşamı keçirilən mətbuat brifinqində “Starlink”in kommersiya fəaliyyəti ilə məhdudlaşmadığını, hərbi davranış sərgilədiyini deyib. Onun sözlərinə görə, avadanlığın ölkəyə gizli gətirilməsinə cəhd kiberməkana zərər vurmaq niyyətindən xəbər verir və bu məsələyə diqqətlə yanaşılmalıdır.
Rəsmi şəxs İranın yanvar ayında baş verən iğtişaşlar zamanı “Starlink” terminalını sıradan çıxardığını iddia edib. O bildirib ki, bunun üçün ölkədə hazırlanmış çoxsaylı texnologiyalardan yalnız biri tətbiq olunub. Ağamiri bu təcrübəni milli suverenliyin pozulmasından narahat olan dost ölkələrlə bölüşməyə hazır olduqlarını da söyləyib.
Tehran “Starlink”lə bağlı BMT qurumuna şikayətlər göndərib
Ağamirinin sözlərinə görə, İranın İnformasiya və Kommunikasiya Texnologiyaları Nazirliyi “SpaceX” və Norveçlə bağlı “Starlink”in fəaliyyəti barədə Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqına (BTİ) bir neçə şikayət təqdim edib.
O, Norveçin və “SpaceX”in İranın xeyrinə qəbul edilmiş BTİ qətnamələrinə əməl etmədiyini iddia edib. Ağamiri həmin peyklərin İsrail-ABŞ müharibəsi zamanı komanda-idarəetmə və casusluq məqsədləri üçün istifadə olunduğunu da bildirib.
2025-ci ilin iyununda Şimali Avropanın əsas peyk operatorlarından olan “Space Norway” “SpaceX”lə aşağı Yer orbitində peyk rabitəsi xidmətlərinin dərhal göstərilməsinə dair razılaşma elan edib.
İran Xarici İşlər Nazirliyi “Starlink”in fəaliyyəti ilə bağlı rəsmi etiraz bildirmək üçün Norveçin Tehrandakı səfiri Paal Byornestadı çağırıb. Nazirliyin ötən həftə yaydığı bəyanatda Oslo Tehranın İran ərazisində icazəsiz “Starlink” yayımlarının qarşısını almaq çağırışlarına təsirli cavab verməməkdə ittiham olunub.
İran yerli texnologiyalarla kiberhücumların qarşısını aldığını deyir
Ağamiri İranın adi hərbi əməliyyatları, iqtisadi təzyiqi və kiberhücumları əhatə edən hibrid müharibə ilə üzləşdiyini söyləyib. Onun iddiasına görə, hərbi əməliyyatlardan əvvəl kiberhücum dalğaları baş verib, lakin yerli texnologiyalar vasitəsilə dəf edilib.
Rəsmi şəxs böyük təhdidlər və beynəlxalq rabitə kəsintiləri zamanı mülki əhalinin xidmətlərə çıxışını təmin etmək üçün Milli İnformasiya Şəbəkəsinin inkişaf etdirildiyini bildirib.
Ağamiri əlavə edib ki, 2025 və 2026-cı illərdəki iki hərbi hücum, eləcə də bu ilin yanvarında baş verdiyini dediyi çevriliş zamanı təhlükəsizlik təhdidləri və fasilələrə baxmayaraq, İranın informasiya-kommunikasiya texnologiyaları infrastrukturu bank və təhsil xidmətlərinin fəaliyyətini davam etdirməsinə imkan verib.
Silahlı münaqişələrdə rabitə texnologiyalarının rolu barədə suala cavabında Ağamiri döyüş meydanında istifadə edilən istənilən vasitə və texnologiyanın faktiki olaraq hərbi vasitə sayıla biləcəyini deyib. Şirkətin texnologiyasını sülh və insanlar arasında ünsiyyətə, yaxud müharibəyə xidmət üçün istifadə etməsinin onun yanaşmasından asılı olduğunu vurğulayıb.
İranın “Starlink”i iddia edilən hərbi istifadəsinə görə qanuni hədəf hesab edib-etməyəcəyi soruşulduqda isə Ağamiri birbaşa cavab verməyib. O, belə hallarda siyasətin texnologiyanın sahədəki funksionallığının diqqətlə təhlilinə əsaslandığını bildirib.
