OMM Redaksiyası
BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyası fonunda təşkilat müharibələr, məcburi köçkünlük, iqlim təzyiqləri və dərinləşən geosiyasi fikir ayrılıqları ilə üz-üzədir. BMT çox vaxt qarşısını ala bilmədiyi münaqişələrə görə qiymətləndirilsə də, son illərdə daha az diqqət çəkən bir sıra mühüm nəticələr əldə edib.
Sessiya sentyabrın 8-də başlayıb, illik ümumi debatlar isə sentyabrın 22-də start götürüb. Dünya liderlərinin Baş Assambleyada çıxışları ərəfəsində BMT sisteminin beş əsas istiqamətdə gördüyü işlər təqdim olunur.
COVID-19 pandemiyasına qlobal cavab
BMT sistemi COVID-19 pandemiyasına beynəlxalq cavab tədbirlərinin əlaqələndirilməsində mühüm rol oynayıb. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı səhiyyə tövsiyələri və beynəlxalq koordinasiya təmin edib, UNICEF isə müxtəlif ölkələrə vaksinlərin çatdırılmasına kömək göstərib.
Pandemiya səhiyyə xidmətlərinə və vaksinlərə çıxışda ciddi bərabərsizlikləri üzə çıxarsa da, qlobal fövqəladə vəziyyət zamanı beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyətini də nümayiş etdirib. 2025-ci ilin mayında ÜST-yə üzv dövlətlər gələcək pandemiyalara hazırlığı və cavab tədbirlərini gücləndirmək məqsədi daşıyan dünyanın ilk Pandemiya Sazişini qəbul ediblər.
Humanitar yardımın çatdırılması
BMT qurumları müharibələrdən, təbii fəlakətlərdən və digər humanitar böhranlardan zərər çəkən milyonlarla insan üçün əsas dəstək mənbəyi olaraq qalır. 2024-cü ildə BMT və tərəfdaşları 116 milyondan çox insana ərzaq, sığınacaq, tibbi yardım, su və sanitariya xidmətləri daxil olmaqla həyati əhəmiyyətli yardım göstərib.
Qəzza, Sudan, Ukrayna və Yəməndə BMT əməkdaşları və tərəfdaş təşkilatlar təhlükəli şəraitə və ciddi maliyyə çətinliklərinə baxmayaraq fəaliyyətlərini davam etdiriblər. Bu rəqəmlərin arxasında evlərini, dolanışıqlarını və əsas xidmətlərə çıxışını itirmiş milyonlarla insan dayanır.
Beynəlxalq razılaşmalar və davamlı inkişaf
2024-cü ilin sentyabrında BMT-yə üzv dövlətlər sülh və təhlükəsizlik, davamlı inkişaf, texnologiya və qlobal idarəetmə üzrə öhdəlikləri müəyyən edən Gələcək Paktını qəbul ediblər. Sənədə rəqəmsal texnologiyalar və süni intellektin idarə olunması sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivəsi olan Qlobal Rəqəmsal Kompakt da daxildir.
BMT-nin Davamlı İnkişaf Məqsədləri 2015-ci ildə qəbul edildikdən sonra müəyyən irəliləyişlərə təkan verib. Təşkilatın məlumatına əsasən, həmin vaxtdan etibarən təxminən bir milyard insan təhlükəsiz içməli suya, 1,2 milyard insan isə təhlükəsiz sanitariya xidmətlərinə çıxış əldə edib.
Bərpa olunan enerjinin gücü də artmaqda davam edib və 2024-cü ildə dünyada adambaşına 544 vattla rekord göstəriciyə çatıb. Bununla belə, yüz milyonlarla insan hələ də əsas xidmətlərdən məhrumdur və 2030-cu il hədəflərinə çatmaq üçün böyük işlər görülməlidir.
Sülh quruculuğu və münaqişələrin qarşısının alınması
BMT münaqişələrin başlamasının, genişlənməsinin və ya davam etməsinin qarşısını almaq üçün sülhməramlı missiyalardan, vasitəçilikdən və siyasi missiyalardan istifadə edir. 2024-cü ildə təşkilat 11 sülhməramlı missiya ilə yanaşı, münaqişələrin qarşısının alınması və həlli istiqamətində çalışan 40 xüsusi siyasi missiya və ofisə rəhbərlik edib.
Bu səylərin nəticələri hər zaman dərhal görünmür. Bəzi hallarda irəliləyiş atəşkəsin qorunması, mülki şəxslərin müdafiəsi, gərginliyin daha da artmasının qarşısının alınması və ya münaqişədən sonra icmaların bərpasına dəstək göstərilməsi ilə ifadə olunur.
