Milli Məclis uşaqların hüquqi müdafiəsini gücləndirən mühüm addım atdı. Parlamentin plenar iclasında "Uşaq hüquqları haqqında" yeni qanun layihəsindən irəli gələn dəyişikliklər birinci oxunuşda qəbul edildi. Bu islahatlar çərçivəsində bir sıra məcəllə və qanunlara əhəmiyyətli düzəlişlər edilir.
Hansı Qanunvericilik Aktlarına Dəyişiklik Edilir?
“Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM” xəbər verir ki, genişmiqyaslı dəyişikliklər paketi parlamentin bugünkü plenar iclasında müzakirəyə çıxarılıb. Yeniliklər Mülki Prosessual, Ailə və Cinayət-Prosessual məcəllələrini əhatə edir.
Bundan əlavə, "Gənclər siyasəti haqqında", "Sosial xidmət haqqında", "Reklam haqqında", "Media haqqında" və digər əlaqəli qanunlarda, o cümlədən uşaqların zərərli informasiyadan qorunması ilə bağlı sənədlərdə müvafiq düzəlişlər nəzərdə tutulur.
İstintaq və Məhkəmə Prosesində Psixoloq İştirakı Zərurəti
Yeni layihəyə əsasən, icraat zamanı uşağın işlə bağlı öz fikrini ifadə etmək hüququ təsbit edilir. Bu proses informativ, uşağa hörmət əsasında və təhlükəsiz mühitdə həyata keçirilməlidir. Ən vacibi isə, prosesin uşaq məsələləri sahəsində hazırlıqlı mütəxəssis tərəfindən istiqamətləndirilməsi tələb olunur.
Bu yanaşma mülki və cinayət prosessual qanunvericilikdə dəyişiklikləri zəruri edir. Mülki işlərdə uşaqların fikri öyrənilərkən, cinayət işlərində isə yetkinlik yaşına çatmamış şahidin və zərər çəkmişin dindirilməsi zamanı psixoloqun iştirakı məcburi xarakter daşıyacaq.
Təklif olunan normalar üzləşdirmə, ifadələrin yerində yoxlanılması, istintaq eksperimenti və tədqiqat üçün nümunələrin götürülməsi kimi prosessual hərəkətlərə də şamil ediləcək.
Qanuni Nümayəndələrin Məhdudiyyətləri və Media Məxfiliyi
Uşağa mənəvi, fiziki və maddi ziyan vurmuş şəxslərin onun qanuni nümayəndəsi qismində mülki və cinayət proseslərində iştirakı qadağan edilir. Bu addım, icraat zamanı uşaqların real maraqlarının qorunması və səmərəli müdafiəsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Sənədə əsasən, cinayət prosesinin iştirakçısı olan uşaqların fərdi məlumatlarının qorunması gücləndirilir. Cinayət Prosessual Məcəlləsində yetkinlik yaşına çatmayan şübhəli və ya zərər çəkmiş şəxslərin kimliyinin açıqlanması üçün razılığın yalnız yazılı formada olması müəyyən edilib. Bu razılıq həm uşağın özündən, həm də qanuni nümayəndələrindən alınmalıdır. Eyni prinsip "Media haqqında" qanuna da tətbiq olunur.
Çətin Həyat Şəraitində Olan Uşaqlar: Yeni Mexanizmlər
Çətin həyat şəraitində olan uşaqların müdafiəsi üçün qanunvericilik bazası təkmilləşdirilir. "Uşaq hüquqları haqqında" qanun layihəsinə bu məqsədlə xüsusi fəsil daxil edilib. Bu kateqoriyadan olan uşaqların özünümüdafiə qabiliyyətinin zəif olması, onlar aşkarlandığı zaman təxirəsalınmaz tədbirlərin görülməsini tələb edir.
Bu istiqamətdə məsul qurumların üzərinə konkret vəzifələr qoyulur. "Sosial xidmət haqqında" Qanuna və müvafiq Əsasnaməyə yeni normalar daxil edilir. Uşaq hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyalar, valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar istisna olmaqla, çətin həyat şəraitində olan uşaqları aşkarlayan əsas qurum kimi müəyyən edilib.
Prokurorluğun Səlahiyyətləri və Yekun Qərar
Qanun layihəsində qeyd olunur ki, son illərdə uşaq hüquqlarının qorunması istiqamətində Prokurorluğun səlahiyyətləri genişləndirilib. Qurum cinayət və inzibati xətalar haqqında işlərdə uşaq hüquqlarının təmin edilməsinə prosessual nəzarəti həyata keçirir.
Yeni təklifə əsasən, uşaq hüquqlarının həyata keçirilməsinə dövlət nəzarətini həyata keçirən qurumlar sırasına müvafiq dövlət orqanları ilə yanaşı prokuror da daxil edilir. Qanun layihəsi müzakirələrdən sonra səsverməyə çıxarılaraq birinci oxunuşda qəbul edilib.
