Milli Məclis "Uşaq hüquqları haqqında" yeni hazırlanmış qanun layihəsini ilk oxunuşda qəbul edib. "Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM" xəbər verir ki, mühüm əhəmiyyət kəsb edən layihə parlamentin bugünkü plenar iclasında müzakirəyə çıxarılıb.
Yeni Qanun Layihəsi: Köhnə Qanundan Fərqi Nədir?
Yeni hazırlanan layihənin detallarını açıqlayan Ailə, qadın və uşaq məsələləri komitəsinin sədri Hicran Hüseynova mühüm statistik fərqləri diqqətə çatdırıb. O vurğulayıb ki, hazırda qüvvədə olan qanun 5 fəsil və 45 maddədən ibarət idisə, yeni layihədə uşaq hüquqları daha geniş – 8 fəsil və 63 maddə ilə təsbit olunub.
Komitə sədri qeyd edib ki, yeni layihə yalnız hüquqları bəyan etməklə kifayətlənmir. Sənəd hüquqların reallaşdırılması, müdafiəsi, monitorinqi və bərpası mexanizmlərini ətraflı tənzimləyir. Burada ilk dəfə olaraq anlayışlar sistemi formalaşdırılır ki, bu da hüquq tətbiqetmə zamanı boşluqların aradan qaldırılması baxımından həlledici əhəmiyyət daşıyır.
"Uşağın Üstün Mənafeləri" və Zorakılıqla Mübarizə
Qanun layihəsində "uşağın üstün mənafeləri" prinsipi real hüquqi mexanizmə çevrilir. Hazırkı qanunda bu prinsip mövcud olsa da, tətbiqi qaydaları qeyri-müəyyən idi. Yeni sənəddə isə uşağın üstün mənafeləri ayrıca maddədə konkret təminatlarla əksini tapır.
Artıq uşağa aid qərar qəbul edilməzdən əvvəl araşdırmanın aparılması, uşağın fikrinin öyrənilməsi və mümkün mənfi təsirlərin qiymətləndirilməsi məcburi hüquqi öhdəlik kimi təsbit olunur. Bu yanaşma beynəlxalq hüququn "uşağın üstün marağı" prinsipinin milli qanunvericilikdə tam tətbiqini təmin edir.
Layihədə zorakılıq formaları da dəqiqləşdirilib. Bunlar fiziki, psixoloji, cinsi, cismani cəza, etinasızlıq və internet zorakılığı kimi təsnif edilir. Zorakılıq əlamətləri aşkar edildikdə müəllimlərin, tibb işçilərinin və sosial xidmət əməkdaşlarının bildirmə öhdəliyi yaranır. Zərərçəkmiş uşağın tibbi və sosial reabilitasiyası dövlətin birbaşa öhdəliyi kimi müəyyən edilir.
Erkən Evlilik və Məhkəmə Hüquqları
Mövcud qanundan fərqli olaraq, yeni qanun layihəsində "erkən evlilik" ayrıca anlayış kimi verilir və konkret hüquqi məsuliyyət yaradır. Eyni zamanda, çətin həyat şəraitində olan uşaqlarla bağlı aşkarlanma mexanizmi, təcili tədbirlər və repatriasiya qaydası təsbit olunur.
Yeni layihədə hər bir uşağın fikir, söz və məlumat almaq azadlığı haqqında ayrıca maddələr yer alıb. Uşaq və ailə münasibətlərində valideyn hüquqları uşağın mənafeyi ilə məhdudlaşdırılır və zorakılıq tam qadağan olunur. Dövlət yalnız zərurət yarandıqda müdaxilə edir.
Həmçinin, uşaq inzibati və məhkəmə icraatında birbaşa iştirak hüququna malik subyekt kimi tanınır. Uşaqyönümlü prosedurlar, yaşa uyğun izahat və hüquqi yardım təminatı uşaq ədalət sistemi konsepsiyasına tam uyğunlaşdırılır.
Qanun layihəsi müzakirələrdən sonra səsverməyə qoyularaq birinci oxunuşda qəbul edilib.
