OMM Redaksiyası
Vaşinqtonla Madrid arasında dənizçilik mübahisəsi ABŞ-ın İspaniya gəmilərinə və ixrac məhsullarına təsir edə biləcək tədbirləri gündəmə gətirməsi ilə kəskinləşib.
ABŞ Federal Dəniz Komissiyası (FMC) ABŞ limanlarına daxil olan İspaniya bayraqlı gəmilərdən 200 min dollar rüsum alınmasını təklif edib. Komissiya, həmçinin zeytun yağı, kosmetika və keramika daxil olmaqla, bir sıra İspaniya məhsullarına məhdudiyyət qoyulmasını nəzərdən keçirir.
Təkliflər hələ qüvvəyə minməyib. Yekun qərardan əvvəl onlar 60 gün ərzində ictimai müzakirəyə çıxarılacaq.
Mübahisə limanlara giriş qərarlarından başlayıb
Mübahisənin səbəbi 2024-cü ildə İspaniya hakimiyyətinin ABŞ bayrağı altında üzən bir neçə gəmiyə limanlarına giriş verməməsidir. ABŞ rəsmilərinin sözlərinə görə, gəmilərin İspaniya limanlarından istifadə etməsinə Qəzza münaqişəsi ilə əlaqələndirilən yüklərlə bağlı narahatlıqlar səbəbiylə icazə verilməyib.
Araşdırmanın ardından FMC İspaniyanın qərarlarının ABŞ-ın dənizçilik maraqları üçün ayrı-seçkilik yaradan şərait formalaşdırdığı qənaətinə gəlib və mümkün cavab tədbirlərini əsaslandırıb.
İspaniya rəsmiləri isə qərarların hərbi və ikili təyinatlı malları tənzimləyən İspaniya, Avropa İttifaqı və beynəlxalq qaydalara uyğun qəbul edildiyini bildiriblər.
Təkliflər İspaniya ixracına da təsir edə bilər
Dənizçilik sahəsində başlayan mübahisəyə cavab olaraq təklif edilən tədbirlər ticarətə də yayıla bilər. Mümkün məhdudiyyətlər İspaniyanın ABŞ-a ixrac etdiyi əsas məhsullardan sayılan zeytun yağı ilə yanaşı, kosmetika və keramika məhsullarını əhatə edə bilər.
Bu addım son illərdə siyasi fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, ümumilikdə güclü qalan iki müttəfiq ölkənin iqtisadi münasibətlərində daha geniş gərginlik yarada bilər.
Məsələ Vaşinqtonla Madrid arasında bir sıra beynəlxalq mövzularda fikir ayrılıqlarının artdığı dövrdə gündəmə gəlib. Dənizçiliklə bağlı araşdırma Co Baydenin prezidentliyi dövründə başlasa da, Donald Trampın prezidentliyi dövründə yenidən əhəmiyyət qazanıb. Tramp daha əvvəl İspaniyanı müdafiə xərcləri və xarici siyasət mövqeyinə görə tənqid edib.
Tramp Madridin NATO üzrə xərcləmə öhdəliklərinə yanaşmasından dəfələrlə narazılığını bildirib, həmçinin Qəzza və İran münaqişələri ilə bağlı məsələlərdə İspaniya ilə fikir ayrılığı yaşayıb. FMC-nin son təklifləri bu geniş gərginliklər fonunda irəli sürülən ilk konkret mümkün iqtisadi tədbirlərdir.
İspaniya hökuməti FMC-nin nəticələrini araşdırdığını və bu təkliflərin İspaniya şirkətləri ilə ixracatçılara mümkün təsirlərini qiymətləndirdiyini bildirib.
Rəsmilər tədbirlər irəliləyərsə, Madridin Avropa Komissiyası və digər Avropa İttifaqı üzvləri ilə əlaqələndirilmiş şəkildə kommersiya maraqlarını müdafiə edəcəyini qeyd ediblər. Eyni zamanda, İspaniya ABŞ-la güclü iqtisadi münasibətləri qorumağa sadiq olduğunu vurğulayıb.
60 günlük müzakirə müddətində təkliflər dəyişdirilə, təxirə salına və ya geri götürülə bilər. Bununla belə, açıqlama limanlara girişlə bağlı qərarlardan başlayan mübahisənin gəmiçilik, ticarət və transatlantik münasibətlərə təsir edə biləcək şəkildə genişləndiyini göstərir.
ABŞ bazarından asılı olan İspaniya ixracatçıları üçün araşdırmanın nəticəsi yaxın aylarda diqqətlə izlənəcək.
