OMM Redaksiyası
AnewZ-in məlumatına görə, PHP proqramlaşdırma dilindəki ciddi təhlükəsizlik boşluqları səbəbindən Avropada dövlət qurumları və digər təşkilatlar bir sıra sayt və onlayn xidmətlərini müvəqqəti dayandırıblar. Bu dil dünyada bir çox veb-saytın işləməsində istifadə olunur.
Niderlandda dövlət qurumlarının, Rotterdam limanının, ölkənin milli futbol assosiasiyası KNVB-nin və bir neçə xəstəxananın saytları təhlükəsizlik düzəlişləri üzərində iş aparılarkən söndürülüb.
Finlandiyada dövlətin İT xidmətləri təminatçısı Valtori ictimai veb-xidmətləri dayandırıb. Fransada isə nazirliklərin saytları “profilaktik texniki xidmət” adı ilə müvəqqəti bağlanıb.
Onlayn ensiklopediyanı idarə edən “Wikimedia Foundation” da bəzi sistemlərini təhlükəsiz şəkildə yenilənənədək oflayn vəziyyətə gətirdiyini açıqlayıb. Gün ərzində Avropadakı digər təşkilatlar da oxşar ehtiyat tədbirləri görüblər.
Boşluqlar serverlərə nəzarəti ələ keçirməyə imkan verə bilər
PHP-nin inkişaf komandası oktyabrın 21-də təcili təhlükəsizlik yeniləmələri yayımlayıb. Komanda “PHP2Shell” adı verilən iki boşluğun ciddi olduğunu bildirib. Onlardan istifadə edən hakerlər parol və ya hesaba giriş tələb olunmadan veb-saytın serverinə nəzarəti ələ keçirə bilər.
Serverə giriş əldə edən hücumçular məlumatları oğurlaya, zərərli kod yerləşdirə və ya saytı tamamilə sıradan çıxara bilərlər.
Avropa İttifaqının kibertəhlükəsizlik üzrə cavab qrupu CERT-EU təşkilatları düzəlişləri dərhal quraşdırmağa çağırıb. Bunu dərhal edə bilməyənlərə isə həssas xidmətləri ayırmaq və ya müvəqqəti dayandırmaq tövsiyə olunub.
Boşluqlar süni intellektin köməyi ilə aşkarlanıb
Təhlükəsizlik şirkəti “Wiz”in sözlərinə görə, onun tədqiqatçıları PHP kodunu araşdırmaq və uzun müddət diqqətdən kənarda qalmış boşluqları tapmaq üçün “Google” və “OpenAI” modelləri də daxil olmaqla süni intellekt alətlərindən istifadə ediblər. “Google”a məxsus “Wiz” problemlər barədə avqustda PHP komandasına məlumat verib və bununla tərtibatçılara açıqlamadan əvvəl düzəlişlər hazırlamaq üçün vaxt yaradıb. “Calif” təhlükəsizlik şirkəti də boşluqları süni intellekt vasitəsilə müəyyən etdiyini bildirib.
Mütəxəssislər bu hadisənin süni intellektin kibertəhlükəsizliyi necə dəyişdirdiyini göstərdiyini deyirlər. Gizli proqram xətalarını aşkar etməyə kömək edən alətlər hakerlərə də yardım edə və hücum imkanlarını sürətləndirə bilər.
İnternet təhlükəsizliyi şirkəti “Cloudflare” boşluqlar barədə məlumat rəsmi açıqlamadan əvvəl internetə sızdıqdan sonra onlara yönəlmiş hücum cəhdlərini aşkarladığını bildirib. Avstraliyanın kibertəhlükəsizlik qurumu isə qiymətləndirmə apardığı vaxt aktiv hücumlardan xəbərdar olmadığını açıqlayıb.
PHP texnologiyası müəyyən edilə bilən saytların təxminən 70 faizində istifadə olunur. Bu sıraya onlayn mağazalar, bloqlar və “WordPress” və “Drupal” kimi platformalarda qurulan xəbər saytları daxildir.
Boşluqlar təxminən son on il ərzində buraxılmış bütün PHP versiyalarına təsir edir. Ən yeni versiyalar üçün düzəlişlər mövcuddur, dəstəyi dayandırılmış köhnə versiyalarda işləyən saytların isə qorunması üçün tam yenilənmə tələb olunur. Təhlükəsizlik qurumları sayt operatorlarını yeniləmələri mümkün qədər tez quraşdırmağa çağırır; istifadəçilərə isə saytların yenidən fəaliyyətə başlamasını gözləmək tövsiyə olunur.
