OMM Redaksiyası
Yəməndə fəaliyyət göstərən husilər Səudiyyə Ərəbistanına qarşı hücumları genişləndirərək elektrik stansiyalarını və su qurğularını hədəfə ala bilərlər. Husilərə yaxın jurnalist Hüseyn əl-Buxeyti bu barədə AnewZ telekanalından Sabir Səfərova müsahibəsində danışıb.
“Nə vaxtsa Səudiyyə Ərəbistanının elektrik stansiyalarını, nə vaxtsa isə su qurğularını hədəfə ala bilərik”, - əl-Buxeyti deyib. Onun sözlərinə görə, belə hücumlar Səudiyyə sakinlərini “susuzluqdan ölmək” təhlükəsi ilə üz-üzə qoya bilər.
Jurnalist hücumların dayandırılması üçün Ər-Riyadın hərbi əməliyyatlara son qoymalı və husilərlə döyüşən Yəmən qüvvələrinə dəstəyini geri çəkməli olduğunu bildirib. O, mülki əhali üçün vacib xidmətlərə yönələn təhdidləri Səudiyyə Ərəbistanına təzyiq vasitəsi kimi təqdim edib.
Əl-Buxeytinin açıqlaması Səudiyyə Ərəbistanının mühüm obyektlərinə bir sıra zərbələrin endirilməsindən sonra səslənib. Onun sözlərinə görə, Ər-Riyaddakı Kral Xalid Beynəlxalq Hava Limanı dəfələrlə hücuma məruz qalıb, çərşənbə axşamı isə Dəhranda “Saudi Aramco”ya məxsus inzibati bina vurulub.
Səudiyyə Ərəbistanı husilərin nəzarətindəki ərazilərə, o cümlədən Sənadakı neft obyektinə zərbələrlə cavab verib. Koalisiya həmin ərazidəki yeraltı yanacaq anbarlarının raket və pilotsuz uçuş aparatlarının saxlanması üçün istifadə olunduğunu iddia edib. Bu məlumat müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.
Husilərə yaxın jurnalist Qırmızı dənizdə gəmiçiliyə yönələn təhdidlərlə bağlı narahatlıqları rədd edib və Yəmənin üzləşdiyi vəziyyətin digər ölkələrin iqtisadi maraqlarından üstün olduğunu söyləyib. O, beynəlxalq iqtisadiyyata dair narahatlıqları əhəmiyyətsiz sayaraq, hərəkatın əsas prioritetinin Yəmən iqtisadiyyatı olduğunu bildirib.
Əl-Buxeyti husilərin Səudiyyə Ərəbistanına məxsus gəmilər üçün Qırmızı dənizi bağlamaq hüququna malik olduğunu və əməliyyatların yalnız Səudiyyə gəmilərinə yönəldiyini də iddia edib. Bu iddialar hərəkatın faktiki hədəfləri ilə bağlı müstəqil şəkildə yoxlanılmayıb.
Səudiyyə Ərəbistanının Şərq-Qərb neft kəməri xam nefti şərqdəki yataqlardan Qırmızı dəniz sahilində yerləşən Yanbu limanına daşıyır. Bu marşrut Hörmüz boğazından daşımalar pozulduqda alternativ ixrac yolu rolunu oynayır.
“Agence France-Presse”in enerji sektorundakı mənbəyə istinadən verdiyi məlumata görə, oktyabrın əvvəlində Xurays yaxınlığındakı nasos stansiyasına hücumdan sonra kəmərin fəaliyyəti yenidən dayandırılıb. Ər-Riyad əvvəlki hücumlarda İraqda fəaliyyət göstərən qrupları günahlandırıb, husilər isə son insidentə görə məsuliyyəti rədd ediblər.
Əl-Buxeyti müsahibədə İranın husilərə dəstək verdiyini və iranlı mütəxəssislərin silahların hazırlanmasına kömək etdiyini də etiraf edib. O, iranlıların raketlərin Yəməndə istehsalı üçün hutilərə texniki bilik və “necə qurulacağına dair plan” verdiyini söyləyib.
Jurnalistin sözlərinə görə, husilər Yəmənin keçmiş hökumətindən qalan anbarlardakı silahları təkmilləşdirərək öyrəniblər. Hərəkat bəzi komponentləri xaricdən, o cümlədən qara bazar vasitəsilə əldə edir. Əl-Buxeyti qrupun hissələri mümkün olan hər yerdən almaq hüququ olduğunu müdafiə edib.
Müsahibədə ayrı-ayrı silahların mənşəyi, iranlıların iştirakının miqyası və komponentlərin gətirildiyi marşrutlar müəyyənləşdirilməyib. Bununla belə, açıqlama İranın husilərin raket və pilotsuz uçuş aparatları imkanlarını gücləndirdiyinə dair Qərb və Körfəz ölkələrindəki uzunmüddətli narahatlıqlar fonunda səslənib.
Koalisiyanın sözçüsü, general-mayor Türki əl-Malki cümə axşamı keçirdiyi mətbuat konfransında husilərin regional tərəflərin köməyi ilə qabaqcıl texnologiya əldə etdiyini iddia edib, lakin həmin tərəflərin adını çəkməyib.
Əl-Buxeyti husilərin hərbi əməliyyatlarını 2015-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi müdaxilədən sonra Yəmənin üzləşdiyi iztirablarla əsaslandırıb. O, Səudiyyə Ərəbistanının 200 mindən çox hava zərbəsi endirdiyini, 20 mindən çox yəmənli mülki şəxsin birbaşa öldüyünü iddia edib. Münaqişə və zəruri təchizatın məhdudlaşdırılması ilə əlaqələndirdiyi, qarşısı alına bilən xəstəliklər səbəbindən yüz minlərlə insanın əlavə olaraq öldüyünü də bildirib. Bu rəqəmlər müsahibə zamanı müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.
Su və elektrik infrastrukturuna hücumlar xəstəxanaların, sanitariya sistemlərinin, ərzaq paylanmasının və yaşayış evlərinin fəaliyyətinə təsir edə bilər. Beynəlxalq humanitar hüquq münaqişə tərəflərindən mülki şəxslərlə döyüşçüləri, eləcə də mülki obyektlərlə hərbi hədəfləri fərqləndirməyi tələb edir; hücumlar mütənasiblik və mülki zərərin azaldılması prinsiplərinə uyğun olmalıdır.
Əl-Buxeytinin açıqlamaları husilərin konkret su və ya elektrik obyektini hücum hədəfi seçdiyini göstərmir. Bununla belə, hərəkatla əlaqəli jurnalistin mülki əhalinin yaşaması üçün vacib xidmətlərə hücum ehtimalını açıq şəkildə müzakirə etməsi narahatlıq doğurur.
Səudiyyə Ərəbistanı beynəlxalq biznes, turizm və investisiya üçün təhlükəsiz məkan imicini gücləndirməyə böyük vəsait yatırıb. Ər-Riyaddakı əsas hava limanına və enerji obyektlərinə təkrarlanan hücumlar fiziki zərər məhdud və ya tez aradan qaldırılan olsa belə, bu imicə təsir göstərə bilər. Uçuşların pozulması sərnişin və yük daşımalarına, enerji obyektlərinə təhdidlər isə sığorta xərclərinə, ixrac planlarına və regional ticarət şəbəkələrinə təsir edə bilər.
Əl-Buxeyti hücumların dayandırılması üçün Səudiyyə Ərəbistanının Yəməndəki hərbi iştirakına son qoymasını və husilərlə döyüşən qüvvələrə dəstəyini kəsməsini tələb edib. Lakin o, rəsmi atəşkəs təklifi, danışıqlar çərçivəsi, yoxlama mexanizmi və ya vaxt cədvəli təqdim etməyib.
Husilərin təhdidləri və Səudiyyə Ərəbistanının cavab zərbələri mülki infrastrukturun təzyiq vasitəsinə çevrilməsi riskini artırır. Tərəflər arasında gərginliyin davam etməsi həm Səudiyyə Ərəbistanında, həm də Yəməndə mülki əhali üçün təhlükələri dərinləşdirə bilər.
