OMM Redaksiyası
İraqda ABŞ qüvvələrinin ölkədən çıxması çərşənbə günü qeyd edilib. Bununla belə, Qərb hərbi qüvvələrinin dəstəyi olmadan təhlükəsizliyin qorunması ilə bağlı narahatlıqlar da səslənir.
Son ABŞ hərbçiləri, əsasən, yarımmuxtar Kürdüstan bölgəsindəki Ərbil aviabazası olmaqla, İraqdakı bazaları tərk ediblər. 2024-cü ildə əldə olunan razılaşmaya əsasən, bu addım ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi koalisiyanın İraqdakı hərbi missiyasına rəsmi olaraq son qoyub.
ABŞ-ın hərbi missiyası başa çatıb
ABŞ qüvvələri 2003-cü ildə Səddam Hüseyni devirmək məqsədilə İraqa daxil olub. Bu müdaxilədən sonra ölkədə uzun illər qarışıqlıq və zorakılıq yaşanıb. Amerika qoşunları 2011-ci ilin sonunda İraqdan çıxıb, lakin “İslam Dövləti” silahlıları ölkənin böyük hissəsini ələ keçirdikdən üç ildən az müddət sonra geri qayıdıb.
Pentaqonun məlumatına görə, ABŞ və koalisiya tərəfdaşları “Sarsılmaz Qətiyyət” əməliyyatını rəsmi şəkildə başa çatdırıblar. Vaşinqton İraq tərəfdaşlarına məqsədli təlim və kəşfiyyat dəstəyi göstərməyə davam edəcək.
İraqın baş naziri Əli Faleh əl-Zeydi beynəlxalq koalisiyanın missiyasının bitməsinin terrorizmə qarşı mübarizənin başa çatması demək olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, İraq təhlükəsizliyinə və sabitliyinə görə tam məsuliyyəti öz üzərinə götürəcəyi yeni mərhələyə qədəm qoyur.
İranla əlaqəli qruplar çıxışı alqışlayıb
İran və onunla müttəfiq silahlı qruplar ABŞ qüvvələrinin çıxmasını alqışlayıblar. Tehran bu addımı “müqavimət oxu” adlandırdığı regional müttəfiq qruplar şəbəkəsi üçün qələbə kimi qiymətləndirir.
Bağdadda İran tərəfdarı İraq milislərinin yüzlərlə dəstəkçisi ABŞ qüvvələrinin çıxmasını qeyd etmək üçün toplaşıb. Onlar ABŞ əleyhinə şüarlar səsləndirib, iranlı və iraqlı milis nümayəndələrinin portretlərini daşıyıblar.
Bağdadda fəaliyyət göstərən təhlilçi Əhməd Yunisin fikrincə, ABŞ-ın çıxması İranla əlaqəli qruplara İraq siyasətində və dövlət qurumlarında təsirlərini genişləndirmək üçün daha çox imkan yarada bilər.
Təhlükəsizlik boşluğu ilə bağlı ehtiyatlar
ABŞ qüvvələrinin çıxması iraqlılar arasında ümumən müsbət qarşılansa da, bəzi şəxslər ölkənin təhlükəsizlik qüvvələrinin qalan təhdidlərin qarşısını almaqda çətinlik çəkə biləcəyindən ehtiyatlanır.
İraqlı təhlilçi Cəssim əl-Bəhədli “təhlükəsizlik boşluqları son dərəcə təhlükəli ola bilər” deyə xəbərdarlıq edib. Digərləri isə hökumətin nəzarətindən kənarda fəaliyyət göstərən silahlı qruplar və “İslam Dövləti”nin gizli hücrələrinin mövcudluğu ilə bağlı narahatlıq ifadə ediblər.
ABŞ-ın əvvəlki çıxışından sonra “İslam Dövləti” güclənmiş, 2014-cü ildə İraq əsgərlərinin şəhərdən geri çəkilməsindən sonra Mosulu ələ keçirmişdi. Bəzi təhlükəsizlik rəsmiləri ölkə institutları koalisiyadan sonrakı dövrə hazır olmasa, oxşar hadisələrin təkrarlana biləcəyindən ehtiyatlanırlar.
ABŞ-ın İraqa müdaxiləsindən onilliklər sonra münaqişə zamanı 4 500-dən çox amerikalı hərbçi həlak olub. “Iraq Body Count” layihəsinin hesablamasına görə, 200 mindən çox iraqlı mülki şəxs öldürülüb.
ABŞ qüvvələrinin getməsi İraqın təhlükəsizliyini qorumaq məsuliyyətini ölkənin öz qüvvələrinin üzərinə qoyur. Təqaüddə olan iraqlı general Məhəmməd əl-Cuburinin fikrincə, əsas sual təhlükəsizlik qurumlarının koalisiyadan sonrakı dövr üçün işlək “B planı”nın olub-olmamasıdır.
