OMM Redaksiyası
ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı Maykl Şrama 11 sentyabr 2001-ci il terror aktlarının təşkilində ittiham olunan dörd şəxsin məhkəmə prosesinin başlanma tarixini müəyyənləşdirib. Münsiflər heyətinin seçimi 5 iyun 2028-ci ildə başlayacaq.
İttiham olunanlar Xalid Şeyx Məhəmməd, Vəlid Məhəmməd Salih Mübarək bin Ətaş, Mustafa Əhməd Adəm əl-Həvsavi və Əli Əbdüləziz Əlidir. Onlar Nyu-York, Virciniya və Pensilvaniyada təxminən 3 min insanın ölümü ilə nəticələnən hücumların planlaşdırılmasında, maliyyələşdirilməsində və həyata keçirilməsinə yardım göstərməkdə ittiham olunurlar.
Hakim prokurorluğun məhkəməyə 2027-ci ilin yanvarında başlamaqla bağlı müraciətini rədd edib. Qərarda bildirilib ki, həmin tarix sübutlar və digər məhkəməyəqədər vəsatətlər üzrə mübahisələrin həlli üçün kifayət qədər vaxt vermir.
Məhkəmə cədvəlinə əsasən, hərbi panel formalaşdırıldıqdan 30 gün sonra tərəflərin açılış çıxışları dinləniləcək. Daha sonra prokurorluq və müdafiə tərəfi öz sübutlarını təqdim edəcək, prosesin sonunda isə hökm mərhələsinə keçiləcək.
İş üzrə son gecikmə təqsirləndirilən şəxslərin edam cəzasından yayınmaq müqabilində ömürlük həbs cəzasını qəbul etməsini nəzərdə tutan razılaşmanın ləğvi ilə bağlı mübahisədən sonra baş verib. Razılaşma iki il ərzində hazırlanmış və şərti azadlığa buraxılma imkanı olmadan ömürlük həbs cəzasını nəzərdə tutmuşdu.
Pentaqonun hərbi komissiyalara nəzarət edən rəsmisi razılaşmanı təsdiqləsə də, keçmiş müdafiə naziri Lloyd Ostin ötən ilin avqustunda respublikaçı qanunvericilərin sərt tənqidlərindən sonra onu ləğv etməyə çalışıb. Ötən ay ABŞ apellyasiya məhkəməsi müdafiə tərəfinin xeyrinə çıxarılmış əvvəlki qərarları ləğv edərək prokurorluğa ölüm cəzası tələb olunan iş üzrə prosesi davam etdirmək imkanı verib.
Xalid Şeyx Məhəmməd 2003-cü ilin martında Pakistanda tutulub, 2006-cı ilin sentyabrında isə Quantanamo həbsxanasına köçürülüb. ABŞ prokurorluğu onu sərnişin təyyarələrinin qaçırılması və onların əsas Amerika binalarına çırpılması planını hazırlamaqda, həmçinin bu ideyanı “əl-Qaidə” lideri Üsamə bin Ladenə çatdırmaqda ittiham edir.
11 sentyabr 2001-ci ildə qaçırılan dörd sərnişin təyyarəsindən ikisi Nyu-Yorkdakı Dünya Ticarət Mərkəzinə, biri Virciniyadakı Pentaqona çırpılıb. Dördüncü təyyarə sərnişinlərin idarəetməni geri almağa cəhd etməsindən sonra Pensilvaniyada tarlaya düşüb.
Quantanamodakı proseslər yurisdiksiya, sübutlar, dindirmə üsulları və məhbuslarla rəftarla bağlı mübahisələr səbəbindən dəfələrlə təxirə salınıb. Xüsusilə Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin işgəncə proqramlarından sonra əldə edilən sübutlarla bağlı məsələlər mübahisəli olaraq qalır. Hazırda həbsxanada təxminən 15 məhbusun qaldığı bildirilir.
