Milli Məclisdən Yeni Qərarlar: İCMAL Sistemi, Süni İntellekt və Cərimələr
Milli Məclis tərəfindən İnzibati Xətalar Məcəlləsinə edilən yeni dəyişikliklər ilk oxunuşda qəbul edilib. Bu mühüm qərar "İCMAL" informasiya sistemi, uşaqlara qarşı zorakılıq, süni intellektlə (AI) qanunsuz materialların yayılması, dilənçilik və xüsusi icra məmurları ilə bağlı yeni cərimələri və sərt qaydaları əhatə edir.
“Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM” xəbər verir ki, qanun layihəsi parlamentin bugünkü plenar iclasında müzakirəyə çıxarılıb.
"İCMAL" Sistemi Nədir və Cərimələr Necə İdarə Olunacaq?
Layihəyə əsasən, "İCMAL" informasiya sistemi "Rəqəmsal dövlət maliyyəsi" informasiya sisteminin tərkibində "İnzibati cərimələrin mərkəzi avtomatlaşdırılmış lövhəsi" altsistemi kimi yenidən təşkil edilir. Bu transformasiya inzibati cərimələr üzrə daxilolmalara dair məlumatların təhlili və nəzarət funksiyalarının vahid dövlət maliyyə platformasına inteqrasiyasını təmin edir.
"İCMAL" altsistemi İnzibati Xətalar Məcəlləsinə əsasən tətbiq edilmiş cərimələrin dövlət büdcəsinə və səlahiyyətli orqanların hesablarına köçürülən hissəsinə nəzarəti həyata keçirəcək. Həmçinin, inzibati xətalar haqqında işlər üzrə sənədlərin rəsmi qaydada verilməsi təkmilləşdirilir.
Səlahiyyətli orqan tərəfindən aşkar edilən yol hərəkəti qaydaları əleyhinə olan xətalar üzrə qərarın və ya protokolun kağız surəti yerindəcə icraat aparılan şəxsə təqdim edilməklə rəsmi qaydada veriləcək. Bundan başqa, ziyan vuran şəxs zərərçəkənin qanuni nümayəndəsi qismində icraat iştirakçısı ola bilməyəcək.
Uşaqlara Qarşı Zorakılıq və Məsuliyyətsizliyə Görə Yeni Cərimələr
Layihədə İnzibati Xətalar Məcəlləsinə uşaq hüquqlarının qorunması ilə bağlı bir neçə yeni maddə əlavə olunur. Valideynlər, təhsil, tibb, sosial xidmət, idman və penitensiar müəssisələrin işçiləri tərəfindən uşağa qarşı cismani cəzanın tətbiqinə (fiziki və ya psixoloji zorakılıq) görə 200 manat məbləğində cərimə tətbiq ediləcək.
Uşaqda zorakılıq əlamətlərinin aşkar edilməsi barədə məlumatın aidiyyəti hüquq mühafizə orqanlarına və ya yerli komissiyaya verilməməsinə görə fiziki şəxslər 200 manatdan 300 manatadək, vəzifəli şəxslər isə 400 manatdan 600 manatadək cərimə ediləcəklər.
Əlavə olaraq, müvafiq müəssisələrdə uşaqların bir-birinə qarşı davamlı təzyiq və aqressiv davranışının qarşısının alınmamasına görə fiziki şəxslər 300 - 400 manat, vəzifəli şəxslər isə 500 - 600 manat məbləğində cərimə olunacaqlar.
Süni İntellekt (AI) ilə Saxta Material Yayanları Nə Gözləyir?
Əlavə edilməsi nəzərdə tutulan yeni 388-3-cü maddəyə əsasən, foto, video və ya audio materialların süni intellekt texnologiyalarından istifadə edilməklə hazırlandığını bilə-bilə yayanlara qarşı sanksiyalar tətbiq olunacaq.
Həmin materialların süni intellektlə hazırlandığını aydın göstərən nişanlanma (vizual, səsli və ya mətn əsaslı işarələnmə) olmadan mediada və ya internet informasiya ehtiyatlarında yayan şəxslər 80 manatdan 150 manatadək məbləğdə cərimə ediləcək.
Dövlət Vəsaitlərinin İdarəedilməsi və Yeni "Dilənçilik" Maddəsi
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 410-cu maddəsində dövlət vəsaitlərindən istifadə ilə bağlı məsuliyyət mexanizmi təkmilləşdirilir. "Dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslər" məsuliyyət daşıyan subyektlər sırasına əlavə edilir. Bütün hallarda cərimə "inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş vəsaitin 100 faizi məbləğində" müəyyən ediləcək.
Qeyd edək ki, müvafiq əməli ilk dəfə törətmiş şəxs vurduğu ziyanı tam ödədikdə məsuliyyətdən azad olunacaq. Digər mühüm dəyişiklik isə dilənçiliklə məşğul olma əməlinin artıq avaralıq hesab edilməməsi və Məcəlləyə ayrıca "Dilənçiliklə məşğul olma" (523-1-ci maddə) əlavə edilməsidir.
Dilənçiliyə görə xəbərdarlıq və ya 100 manatdan 200 manatadək cərimə, yaxud 10 günədək inzibati həbs nəzərdə tutulur. Yetkinlik yaşına çatmayan şəxsin dilənçiliyə cəlb edilməsinə görə isə 200 - 500 manat cərimə və ya 15 günədək inzibati həbs tətbiq olunacaq.
Xüsusi İcra Məmurları Üçün Hansı Qadağalar Tətbiq Edilir?
"Xüsusi icra məmurları haqqında" qanuna uyğun olaraq and içməyən və Xüsusi İcra Məmurlarının Reyestrinə daxil edilməyən şəxs tərəfindən bu fəaliyyətin göstərilməsinə görə 1500 manat məbləğində cərimə ediləcək.
Xüsusi icra məmurunun vahid geyim formasını və ya nişanını qanunsuz daşımağa görə geyim müsadirə edilməklə 500 manatdan 700 manatadək cərimə tətbiq olunacaq. Reyestrdəki dəyişikliklər barədə 3 iş günü müddətində məlumat verilməməsinə görə isə 500 manat cərimə kəsiləcək.
Qanun layihəsi müzakirələrdən sonra səsverməyə qoyularaq birinci oxunuşda qəbul edilib.
