OMM Redaksiyası
Pakistan əfqanıstanlı tibb və stomatologiya tələbələrinin ölkəyə qayıtmasını tələb edib. Pakistan Tibb və Stomatologiya Şurası (PM&DC) bu barədə göstərişi sentyabrın 1-də yayıb və iyulun 31-də verilmiş əvvəlki təlimatı təkrarlayıb.
Tibb və stomatologiya müəssisələrinə tələbələrin ölkədən çıxışını asanlaşdırmaq, o cümlədən onlara etirazsızlıq sertifikatları vermək tapşırılıb. Bundan əlavə, növbəti göstərişədək Əfqanıstan vətəndaşlarının yeni qəbuluna, yerləşdirilməsinə, köçürülməsinə və digər formalarda dəstəklənməsinə qadağa qoyulub.
Şura qərardan neçə tələbənin təsirləndiyini və təhsilini başa çatdırmaq üzrə olan şəxslər üçün istisnanın tətbiq edilib-edilməyəcəyini açıqlamayıb. PM&DC məsələni “milli siyasət direktivləri” ilə əlaqələndirib.
Qərar Pakistanın əfqanların ölkədən çıxarılması üzrə daha geniş kampaniyanı davam etdirdiyi dövrə təsadüf edib. BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının (UNHCR) son məlumatlarına görə, 2026-cı ilin ilk yeddi ayında 307 500 əfqan Əfqanıstana qayıdıb. Onlardan 187 547 nəfərin qayıdışı təşkil olunub, 119 953 nəfər isə könüllü şəkildə ölkəyə dönüb.
Bu göstərici 2025-ci il ərzində qeydə alınan 312 750 qayıdış sayına yaxındır. Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının məlumatına görə, 2023-cü ilin sentyabrından etibarən 2,6 milyondan çox əfqan Pakistandan geri qayıdıb.
Pakistan 2023-cü ilin sentyabrında “Qanunsuz əcnəbilərin repatriasiyası planı”nı başladıb. İlkin mərhələdə əsasən sənədsiz əcnəbiləri, onların böyük hissəsini isə əfqanları əhatə edən siyasət sonradan Pakistanda yaşayan digər əfqan kateqoriyalarına da şamil olunub.
İslamabad siyasətin mərkəzində milli təhlükəsizlik və miqrasiya qaydalarına əməl olunmasının dayandığını bildirir. Pakistan “Təhrik-e-Taliban Pakistan” (TTP) qruplaşmasını Əfqanıstandakı sığınacaqlardan fəaliyyət göstərməkdə və sərhədyanı hücumlar təşkil etməkdə günahlandırır. Kabul isə Əfqanıstan ərazisinin Pakistana qarşı istifadəsinə icazə verdiyi barədə iddiaları rədd edir.
Sentyabrın 3-də Pakistan ordusu təhlükəsizlik qüvvələrinin Əfqanıstandan Şimali Vəziristana keçməyə cəhd edən 15 silahlını öldürdüyünü açıqlayıb. Ordunun media qanadı olan “Inter-Services Public Relations”ın məlumatına görə, sızma cəhdi sentyabrın 1-də aşkarlanıb və atışma 36 saat davam edib.
Pakistan silahlıları TTP üzvləri kimi təqdim edib və onların Hindistan tərəfindən dəstəkləndiyini iddia edib. Həm Əfqanıstan, həm də Hindistan bu iddianı rədd edib.
Əfqanıstanın “Taliban” hökuməti Pakistanın ittihamlarını qəbul etmir və birbaşa dialoqa çağırır. “Taliban”ın Pakistandakı səfiri Sərdar Əhməd Şakib sentyabrın 1-də bildirib ki, Əfqanıstan Pakistana qarşı istifadə olunmamalıdır. Bununla belə, o, təhlükəsizliklə bağlı ittihamların konkret və əsaslandırılmış məlumatlarla müşayiət edilməli olduğunu deyib.
Şakib əlavə edib ki, təhlükəsizlik problemlərinin həlli üçün əfqan vətəndaşlarının kollektiv cəzalandırılmasına yol verilməməlidir. O, ticarət və tranzitin siyasi təzyiq vasitəsinə çevrilməməli olduğunu vurğulayaraq, iki ölkənin təhlükəsizlik narahatlıqlarının birbaşa danışıqlar yolu ilə müzakirə edilməsinə çağırıb.
Əfqan tibb tələbələrinə təsir edən son qərar Pakistanın siyasətini sənədsiz miqrantlarla məhdudlaşmayan daha geniş çərçivəyə daşıyır. Beləliklə, artıq peşə təhsili proqramlarında oxuyan əfqan tələbələr də ölkələrarası təhlükəsizlik və miqrasiya mübahisəsinin təsir dairəsinə daxil edilir.
