Berlində baş tutan danışıqların yekunlarına əsasən bu gün Prezident İlham Əliyev və Kansler Fridrix Merts tərəfindən imzalanmış Azərbaycan və Almaniya arasında ikitərəfli tərəfdaşlıq üçün strateji gündəliyə dair Birgə Bəyannamə, iki ölkə arasındakı münasibətlərin daha əhatəli mərhələyə keçdiyini göstərir.
“Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM” xəbər verir ki, sənədin əhəmiyyəti təkcə əməkdaşlıq istiqamətlərinin genişliyi ilə deyil, ilk dəfə olaraq siyasi dialoq, iqtisadiyyat, energetika, nəqliyyat, təhlükəsizlik, texnologiyalar və humanitar əlaqələrin vahid uzunmüddətli "yol xəritəsi" çərçivəsində birləşdirilməsi ilə müəyyən olunur.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu gün Almaniya ilə imzalanmış sənədlərin ikitərəfli münasibətləri yeni səviyyəyə çıxaracağına əmin olduğunu ifadə edib: "Biz uzun müddətdir ki, strateji dialoqun başlanmasını arzulayırdıq və bu gün bu məqsədə nail olduq".
Bəyannamənin bəndlərinin icrası üçün Azərbaycan və Almaniya işçi qrupları yaratmağı planlaşdırır. "Bugünkü bəyannamədə konkret bəndlər və planlar da öz əksini tapıb. Bu gün imzalanmış sənədlərin mümkün qədər tez icrasını təmin etmək üçün bir neçə işçi qrupu yaradılacaq", - Prezident vurğulayıb.
Sənəd ikitərəfli münasibətlər gündəliyinin yeni çərçivəsini formalaşdırır. Bu baxımdan söhbət təkcə mövcud əməkdaşlığın genişləndirilməsindən deyil, həm də ikitərəfli, regional və qlobal çağırışlara eyni vaxtda cavab verə biləcək daha dayanıqlı əməkdaşlıq sisteminin formalaşdırılması niyyətindən gedir.
Bu sistemin əsas elementlərindən biri siyasi dialoqun institusional əsasda qurulmasıdır. Nazirliklər və dövlət qurumları arasında müntəzəm məsləhətləşmələr, yüksək səviyyəli səfərlərin mübadiləsi və tematik dialoqlar qarşılıqlı fəaliyyəti daimi və dərin etməyə imkan verir. Bu, gündəliyi tədricən ayrı-ayrı siyasi məsələlərin çərçivəsindən kənara çıxaraq getdikcə daha çox sahəni əhatə edən tərəfdaşlıq üçün xüsusilə vacibdir.
Bu modeldə iqtisadiyyat tərəfdaşlığın əsas praktik istiqamətlərindən birinə çevrilməlidir. Azərbaycan və Almaniya ticarət əlaqələrini inkişaf etdirmək, qarşılıqlı investisiyaları genişləndirmək və Ticarət və İnvestisiyalar üzrə Yüksək Səviyyəli Birgə Azərbaycan-Almaniya İşçi Qrupunun potensialından daha səmərəli istifadə etmək niyyətindədirlər. Gələcəkdə işçi qrupunun səviyyəsinin hökumətlərarası komissiya səviyyəsinə yüksəldilməsi də istisna edilmir.
Həmçinin bu əməkdaşlığın inkişaf vektoru da vacibdir. Söhbət onun şaxələndirilməsindən - ənənəvi ticarət əməliyyatlarından kənd təsərrüfatı, sənayenin modernləşdirilməsi, dayanıqlı iqtisadi inkişaf, rəqəmsal transformasiya və innovasiyalar sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətə keçiddən gedir. Bu, iqtisadi münasibətlərin daha texnoloji məzmunu üçün əsas yaradır və Almaniya biznesinin Azərbaycan iqtisadiyyatının yeni istiqamətlərinin inkişafında iştirakı üçün məkanı genişləndirir.
Tərəfdaşlıq strukturunun dəyişməsinin ən bariz nümunəsi energetikadır. Azərbaycan artıq Avropanın mühüm enerji tərəfdaşıdır, lakin yeni gündəlik yalnız neft və təbii qaz tədarükü ilə məhdudlaşmır.
Bərpa olunan energetika, yaşıl və aşağı karbonlu hidrogen, enerji səmərəliliyi və enerji keçidi ikitərəfli qarşılıqlı fəaliyyətin bir hissəsinə çevrilir. Bu isə o deməkdir ki, Azərbaycan və Almaniya arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq eyni vaxtda iki istiqamətdə inkişaf etməlidir: Avropa bazarının, eləcə də Almaniyanın mövcud tələbatını təmin etməklə yanaşı, gələcəyin energetikası sahəsində əməkdaşlığı da formalaşdırmalıdır.
Bu kontekstdə Azərbaycanın Avropa üçün rolu daha geniş məzmun kəsb edir. Ölkə təkcə karbohidrogen tədarükü mənbəyi kimi deyil, həm də yeni enerji layihələrinin inkişafı üçün potensial platforma kimi çıxış edir. Almaniya üçün bu, eyni zamanda Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində nəzərəçarpacaq rol oynayan və enerji keçidi sahəsində öz potensialını inkişaf etdirən bir dövlətlə qarşılıqlı fəaliyyət imkanları açır. Məhz bu səbəbdən Almaniya Prezidenti Frank-Valter Ştaynmayer Azərbaycanı Berlinin Cənubi Qafqazda, xüsusən də energetika və iqtisadiyyat sahələrində mühüm tərəfdaşı kimi xarakterizə edir.
Oxşar məntiq nəqliyyat istiqamətində də özünü göstərir. Azərbaycan getdikcə daha fəal şəkildə Avropa və Asiya arasında nəqliyyat əlaqəliliyinin ən mühüm elementi kimi mövqe tutur. Buna görə də Almaniya ilə infrastruktur və nəqliyyat əlaqələri sahəsində əməkdaşlıq ikitərəfli gündəlikdən kənara çıxır, o artıq Azərbaycan-Aİ gündəliyini əhatə edir.
Məsələ yalnız Azərbaycan ərazisindən hansı yüklərin, hansı həcmdə daşınmasında deyil. Söhbət müxtəlif regionlar arasında daha dayanıqlı əlaqələrin formalaşmasından və beynəlxalq ticarət və logistikanın dəyişən arxitekturasında ölkənin rolundan gedir. Almaniya üçün bu sahədə Azərbaycanla qarşılıqlı fəaliyyət Asiya bazarları ilə əlaqəliliyinin inkişafı üzrə daha geniş Avropa siyasəti çərçivəsində əlavə imkanlar yaradır.
İki ölkə arasındakı münasibətlərdə daha bir mühüm istiqamətlərdən biri təhlükəsizlikdir. Bəyannamə regional və beynəlxalq məsələlər üzrə dialoqun inkişafını, insan alveri və narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizədə əməkdaşlığı, humanitar minatəmizləmə sahəsində qarşılıqlı fəaliyyəti və aidiyyəti qurumlar arasında təcrübə mübadiləsini nəzərdə tutur.
Bununla belə, təhlükəsizliyə təkcə hərbi-siyasi qarşılıqlı fəaliyyət məsələsi kimi baxılmır. Gündəliyə müdafiə akademiyaları arasında əlaqələr, ekspert və tələbə mübadilələri, eləcə də müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq daxil edilib. Bu, peşəkar və institusional əlaqələrin daha geniş şəbəkəsini yaradır.
Bu istiqamətin əhəmiyyəti regional kontekstlə də müəyyən edilir. Azərbaycan elə bir regionda yerləşir ki, burada təhlükəsizlik məsələləri nəqliyyat, energetika, ərazilərin bərpası və beynəlxalq qarşılıqlı bağlılıqla sıx əlaqədardır. Buna görə də təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq qaçılmaz olaraq strateji tərəfdaşlığın digər istiqamətləri ilə kəsişir.
Münasibətlərin texnoloji və humanitar ölçüsü xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Elm, rəqəmsal transformasiya və innovasiyalar müstəqil qarşılıqlı fəaliyyət istiqamətlərinə çevrilir, mədəni mübadilələr, akademik mobillik, peşə təhsili və birgə tədqiqatlar isə iki ölkənin cəmiyyətləri arasında uzunmüddətli əlaqələrin əsasını yaradır.
Məhz bu sahədə strateji tərəfdaşlıq ən uzunmüddətli xarakter alır. Siyasi razılaşmalar prioritetləri müəyyən edə, iqtisadi layihələr isə konkret nəticələr yarada bilər. Lakin perspektivdə münasibətlərin davamlılığı həm də onların elmi, təhsil, texnoloji və ictimai əlaqələrə nə dərəcədə dərindən inteqrasiya olunacağından asılıdır.
Nəticə etibarilə, Birgə Bəyannamənin əhəmiyyəti Azərbaycan-Almaniya münasibətlərinin məntiqinin dəyişməsindən ibarətdir. Ayrı-ayrı əməkdaşlıq istiqamətləri - energetika, iqtisadiyyat, nəqliyyat, təhlükəsizlik və ya texnologiyalar - artıq təcrid olunmuş şəkildə mövcud deyil. Onlar vahid sistemdə birləşir, burada da bir istiqamətin inkişafı digəri üçün əlavə imkanlar yaradır. Çoxşaxəli ikitərəfli əməkdaşlığın möhkəm zənciri yaranır.
Buna görə də Bəyannamə münasibətlərin inkişaf etdirilməsi niyyətini təsbit edən siyasi sənəd kimi məhdudlaşmır. O, Azərbaycan və Almaniyanın eyni vaxtda bir neçə səviyyədə - ikitərəfli, regional və beynəlxalq səviyyələrdə - uzunmüddətli əməkdaşlıq qura biləcəyi yeni qarşılıqlı fəaliyyət sahəsi yaradır.
Onun əsas potensialı da məhz bundadır: strateji tərəfdaşlıq təkcə siyasi ad yox, həm də geniş məzmunlu əsas qazanır. Və Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Almaniya kansleri ilə birgə mətbuat konfransında qeyd edib ki, Azərbaycan-Almaniya münasibətləri təkcə ikitərəfli əməkdaşlığın inkişafına deyil, həm də bütün regionumuzda qarşılıqlı fəaliyyətin, sülhün və sabitliyin möhkəmləndirilməsinə töhfə verəcək.
