Milli Məclis uşaq hüquqlarının müdafiəsi mexanizmlərini gücləndirmək məqsədilə genişmiqyaslı qanunvericilik paketini təsdiqləyib.
“Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM” xəbər verir ki, parlamentin bugünkü plenar iclasında "Uşaq hüquqları haqqında" yeni qanun layihəsindən irəli gələn dəyişikliklər müzakirə olunaraq qəbul edilib.
Bu islahatlar Mülki Prosessual, Ailə və Cinayət-Prosessual məcəllələrini, həmçinin "Media haqqında", "Sosial xidmət haqqında" və "Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında" qanunları əhatə edir. Yeniliklər uşaqların hüquqi proseslərdə iştirakını və təhlükəsizliyini yeni standartlara uyğunlaşdırır.
Məhkəmə və İstintaq Prosesində Psixoloq İştirakı Mütləq Olacaq
Yeni qanunvericiliyə əsasən, uşaqlar barəsində icraat zamanı onların işlə bağlı öz fikrini ifadə etmək hüququ tanınır. Bu proses informativ, uşağa hörmət əsasında və təhlükəsiz mühitdə həyata keçirilməlidir. Ən vacib məqam isə prosesin uşaq məsələləri sahəsində hazırlıqlı mütəxəssis tərəfindən istiqamətləndirilməsidir.
Bu yanaşma mülki və cinayət prosessual qanunvericilikdə ciddi dəyişiklikləri zəruri edib. Artıq mülki işlərdə uşaqların fikri öyrənilərkən, cinayət işlərində isə istintaq tədbirləri (dindirilmə, üzləşdirilmə, ifadələrin yoxlanılması) zamanı psixoloqun iştirakı tələb olunur. Bu norma yetkinlik yaşına çatmamış şahidlərə və zərərçəkmişlərə şamil edilir.
"Media Haqqında" Qanun və Məxfilik: Yeni Qaydalar Nələrdir?
Dəyişikliklərdə uşaqların maraqlarının qorunması üçün qanuni nümayəndələrə də məhdudiyyətlər gətirilib. Belə ki, uşağa mənəvi, fiziki və maddi ziyan vurmuş şəxslərin onun qanuni nümayəndəsi qismində mülki və cinayət proseslərində iştirakı qadağan edilir. Bu, uşaqların real maraqlarının səmərəli müdafiəsi üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.
Fərdi məlumatların qorunması istiqamətində də mühüm addımlar atılıb. Cinayət Prosessual Məcəlləsinə və "Media haqqında" qanuna əsasən, cinayət prosesinin iştirakçısı olan uşaqların (şübhəli, təqsirləndirilən və ya zərərçəkmiş) kimliyi barədə məlumatların açıqlanması üçün razılıq yalnız yazılı formada olmalıdır. Bu razılıq həm uşağın özündən, həm də onun qanuni nümayəndəsindən alınmalıdır.
Çətin Həyat Şəraitində Olan Uşaqlar və Prokurorluğun Yeni Səlahiyyətləri
"Uşaq hüquqları haqqında" qanun layihəsinə çətin həyat şəraitində olan uşaqların müdafiəsi ilə bağlı xüsusi fəsil daxil edilib. Bu kateqoriyadan olan uşaqların özünümüdafiə qabiliyyətinin zəif olması nəzərə alınaraq, onlar aşkarlandığı zaman təxirəsalınmaz tədbirlər görülməlidir.
Bu məqsədlə "Sosial xidmət haqqında" qanuna və müvafiq Əsasnaməyə yeni normalar əlavə edilib. Uşaq hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyalar, valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar istisna olmaqla, çətin həyat şəraitində olan uşaqları aşkarlayan əsas qurum kimi müəyyən edilib.
Bundan əlavə, uşaq hüquqlarının qorunması istiqamətində Prokurorluğun səlahiyyətləri genişləndirilib. Təklifə əsasən, uşaq hüquqlarının həyata keçirilməsinə dövlət nəzarətini həyata keçirən qurumlar sırasına müvafiq dövlət orqanları ilə yanaşı prokuror da daxil edilir.
Uyğunlaşdırma məqsədilə "Reklam haqqında", "Gənclər siyasəti haqqında" və "Bədən tərbiyəsi və idman haqqında" qanunlarda da müvafiq dəyişikliklər nəzərdə tutulub. Qanun layihəsi müzakirələrdən sonra səsverməyə çıxarılaraq üçüncü oxunuşda qəbul edilib.
