İraq neft ixracını artırmaq üçün Türkiyə marşrutuna yönəlir

İraq neft ixracını şaxələndirmək və Hörmüz boğazından asılılığını azaltmaq üçün yeni marşrutlar üzərində işləyir. Bu çərçivədə Türkiyə İraq xam nefti üçün getdikcə daha mühüm çıxış nöqtəsinə çevrilə bilər.

İraqın neft naziri Basim Mohammed Khudair həftəsonu bildirib ki, ölkənin xam neft ixracı gücü 3 milyon bareldən çoxa çatdırılıb. Sentyabrın 1-dən etibarən ixracın gündəlik təxminən 3 milyon barel təşkil etdiyi qeyd olunub.

Bağdad uzunmüddətli perspektivdə ixrac gücünü gündə 5 milyon barelə çatdırmağı hədəfləyir. Bu məqsədə nail olunması, əsasən, İraqa Aralıq dənizinə əlavə çıxış imkanı verəcək iki strateji boru kəməri layihəsinin tamamlanmasından asılı olacaq.

Təklif olunan marşrutlardan biri İraqın cənubundakı neft yataqlarını şimalda, Türkiyə sərhədi yaxınlığındakı Haditha və Fishkhaburla birləşdirə bilər. Daha sonra İraq nefti mövcud Kirkuk-Ceyhan boru kəmərinə qoşularaq Türkiyənin Aralıq dənizi sahilində yerləşən Ceyhan ixrac terminalına nəql edilə bilər.

İkinci layihənin isə Hadithadan qərbə doğru uzanaraq Suriyanın Banias limanına çatdırılması nəzərdə tutulur. Bu marşrutun reallaşması İraq və Suriya arasında tarixi enerji dəhlizinin yenidən canlanmasına səbəb ola bilər.

Layihələr həyata keçirilərsə, İraq Fars körfəzindən keçən və qlobal neft, eləcə də mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükünün əhəmiyyətli hissəsinin daşındığı Hörmüz boğazından daha az asılı olacaq.

ABŞ, İsrail və İran arasında baş verən münaqişə fonunda boğazdan daşımaların ciddi şəkildə pozulması yükdaşıma və sığorta xərclərini artırıb, qlobal enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib.

İraq neftinin Ceyhan üzərindən ixracının artması Türkiyənin Yaxın Şərq və Xəzər regionundakı istehsalçıları Avropa və beynəlxalq bazarlarla birləşdirən regional enerji habına çevrilmək istəyini dəstəkləyə bilər.

Bununla belə, yeni boru kəməri layihələri hələ ilkin mərhələdədir. Onların reallaşması üçün böyük investisiyalar, təhlükəsizlik təminatları, həmçinin Bağdad, Ankara və İraqın şimalındakı kürd regional hakimiyyəti arasında daha sıx əməkdaşlıq tələb olunur.

İraqın təsdiqlənmiş neft ehtiyatlarının təxminən 145 milyard barel olduğu bildirilir. Ölkə dövlət xərclərini maliyyələşdirmək üçün böyük ölçüdə neft gəlirlərindən asılıdır.

İraqın neft hasilatı fevralda başlayan ABŞ-İsrailin İranla müharibəsi dövründə gündəlik təxminən 3,3 milyon bareldən 1,3 milyon barelə qədər azalıb. Hasilat iyul və avqust aylarında bərpa olunmağa başlayıb.

İraqın neft ixracı da avqustda kəskin artaraq iyuldakı təxminən 1,35 milyon bareldən 2,34 milyon barelə yüksəlib. Bu göstəricilər İraq enerji rəsmilərinə istinadən açıqlanıb.