Amerika Birləşmiş Ştatlarında İsrailə və Baş nazir Benyamin Netanyahuya qarşı ictimai rəydə ciddi dəyişikliklər müşahidə olunur.
"Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM" xəbər verir ki, demokratların böyük əksəriyyəti bu mənfi mövqeyi bölüşsə də, ən diqqətçəkən fərq nəsillər arasında özünü göstərir.
Uzun illərdir İsraili güclü şəkildə dəstəkləyən gənc Respublikaçılar arasında da bu meylin zəiflədiyi görünür.
Amerikalıların təxminən 60 faizi Netanyahunun beynəlxalq siyasətinə etibar etmədiyini vurğulayır.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu vəziyyət sadəcə Qəzzadakı müharibəyə verilən reaksiya deyil, ABŞ-İsrail münasibətlərinin qavranılmasında daha dərin bir transformasiyanın göstəricisidir.
Avropa Universitetinin beynəlxalq siyasət üzrə eksperti Xose Mariya Peredonun sözlərinə görə, Netanyahunun Qəzzada qəbul etdiyi qərarlar ictimaiyyətdə böyük rezonans doğurub. Bu addımlar həm seçicilərə, həm də siyasi liderlərə birbaşa təsir göstərir. "CIDOB" tədqiqatçısı Mariano Agirre isə xüsusilə ABŞ-dakı gənc yəhudi əhalisi arasındakı dəyişikliyə diqqət çəkir. 2023-cü ilin oktyabrından sonra bu kəsim İsrail hökumətinə daha tənqidi yanaşmağa başlayıb. Tənqidlər yalnız Fələstin məsələsi ilə məhdudlaşmır; İsrailin Livandakı əməliyyatları və ABŞ-ı İranla münaqişəyə sürükləmə ehtimalı da bu prosesdə mühüm rol oynayıb.
Sözügedən tendensiya artıq siyasi qərarlarda da öz əksini tapır.
Ötən həftə ABŞ Senatında İsrailə ağır silah satışının qarşısını almaq məqsədilə iki fərqli təklif səsverməyə çıxarılıb.
Müstəqil senator Berni Sanders tərəfindən dəstəklənən təşəbbüs qəbul edilməsə də, ortaya çıxan mənzərə olduqca maraqlı idi.
Belə ki, 40 senator ən azı bir təklifi dəstəkləyib. Sanders qeyd edib ki, Demokratların dörddə üçü və müstəqillərin üçdə ikisi ABŞ-ın İsrailə silah göndərməsinin əleyhinədir.
Bəzi Demokratlar və hətta bir neçə Respublikaçı senator ilk dəfə olaraq İsrailə verilən şərtsiz dəstəyi açıq şəkildə sorğulamağa başlayıb.
Hazırda ABŞ siyasətində güc qazanan yeni yanaşmaya əsasən, İsrailə dəstək davam etməli, lakin bu, şərtsiz olmamalıdır. İnsan haqları pozuntularına qarşı sanksiyaların tətbiqi və hərbi yardımın müəyyən şərtlərə bağlanması kimi təkliflər irəli sürülür.
Analitik Endryu Miller hesab edir ki, uzun illər tətbiq edilən "İsrail istisnası" modeli artıq sual altındadır. Digər tərəfdən, İsrailin şərtsiz dəstəklənməsi ABŞ üçün beynəlxalq nüfuz itkisi və rəqiblərə üstünlük verilməsi kimi əlavə xərclər yaradır. Ekspertlərin qənaətinə görə, bu proseslər ABŞ-İsrail münasibətlərində tam qopma demək olmasa da, illərdir dəyişməz qalan balansda ilk ciddi çatın yarandığını və bunun struktur xarakterli bir dönüşüm ola biləcəyini göstərir.
