Geri
/

YANVAR 1990

1990 20 Yanvar

23:50

Zamanın dayandığı gecə. 147 şəhid. Bir millətin oyanışı.

AŞAĞI
BLOKADA

Şəhər Mühasirədə

26,000 Sovet əsgəri

Bakı 26,000 Sovet əsgəri ilə mühasirəyə alınıb. Şəhərə girişlər vətəndaşlar tərəfindən barrikadalarla bağlanıb. Fövqəladə vəziyyət haqqında heç kim xəbərdar edilməyib.

26,000
Sovet əsgəri
5
Hücum istiqaməti
0
Xəbərdarlıq
Barrikadalar
19:27

Televiziya Partladılır

İnformasiya blokadası

KQB "Alfa" xüsusi qüvvələri Azərbaycan televiziyasının enerji blokununu partladır. TV və radio yayımı kəsilir. Məqsəd: əhalinin fövqəladə vəziyyət haqqında məlumat almasının qarşısını almaq.

Partladılmış televiziya enerji bloku
19:30

Qoşunlar Hərəkətə Keçir

Binə-Qala istiqaməti

Sovet qoşunları Binə-Qala yolu ilə şəhərə doğru hərəkətə başlayır. İlk qurbanlar bu istiqamətdə verilir. Vətəndaşlar "Komsomol" dairəsində barrikada qurur.

Sovet tankları şəhərə doğru irəliləyir
23:00

Komsomol Dairəsi

Təcili yardıma atəş

Sovet qüvvələri "Komsomol" dairəsindəki mülki barrikadanı yarır. Təcili yardım maşınlarına atəş açılır. Yaralılara kömək etməyə çalışan həkim Aleksandr Marxevka öldürülür.

Güllələnmiş təcili yardım maşını
23:30

Əməliyyat "Zərbə"

Beş istiqamətdən hücum

26,000 Sovet əsgəri beş istiqamətdən Bakıya daxil olmağa başlayır. Əməliyyatın kod adı: "Zərbə" (Udar). SSRİ Müdafiə naziri Dmitri Yazov və Daxili İşlər naziri Vadim Bakatin Bakıdadırlar.

23:50

Salyan Kazarması

20 şəhid

Tanklar və zirehli maşınlar Salyan kazarmasından çıxır. Girişi bağlayan silahsız vətəndaşları keçmək üçün qoşunlar divarı sökür. Kazarma girişində ~20 mülki şəxs öldürülür.

Salyan kazarması yaxınlığı
00:00

Gecə Yarısı

Fövqəladə vəziyyət

Fövqəladə vəziyyət rəsmi olaraq qüvvəyə minir (Qorbaçov tərəfindən yanvarın 19-da imzalanıb, lakin əhalidən gizli saxlanılıb). Gecə yarısına qədər 82 mülki şəxs öldürülüb.

00:00

Qurd Qapısı

Üç istiqamətə bölünmə

"Qurd qapısı" istiqamətindən qoşunlar hərəkətə başlayır. Badamdar yolu kəsilir. Qüvvələr üç istiqamətə bölünür: Elmlər Akademiyası metrosu, keçmiş "Sovetski" küçəsi, Ali Sovet binası.

Qurd qapısı istiqaməti
01:15

Milli Müdafiə Şurası

Dama atəş

Sovet qoşunları Milli Müdafiə Şurasının qərargahına çatır. Binanın damına çıxan vətəndaşlara atəş açılır — ölü və yaralılar var.

Milli Müdafiə Şurasının binası
01:00-04:00

Gecə Boyu Qırğın

Gecə boyu tanklar və piyada qoşunlar Bakıda faciə törədir. Böyük-kiçik demədən atəş açılır: yaşayış binalarına, sərnişin avtobuslarına, təcili yardım maşınlarına. Tanklar içindəki insanlarla birlikdə avtomobilləri əzir. Xəstəxanalarda elektrik kəsilir.

Tanklar tərəfindən əzilmiş avtomobillər
05:30

Azadlıq Radiosu

Mirzə Xəzər

Fövqəladə vəziyyət ilk dəfə elan edilir: Azad Avropa Radiosu / Azadlıq Radiosu (jurnalist Mirzə Xəzər) və vertolyotlardan atılan vərəqələr vasitəsilə. Bu vaxta qədər onlarla insan artıq ölüb.

Mirzə Xəzər - Azadlıq Radiosu jurnalisti
07:00

Rəsmi Elan

100 ölü

Fövqəladə vəziyyət nəhayət Azərbaycan respublika radiosunda elan edilir. Bu vaxta qədər ~100 nəfər artıq öldürülüb.

ŞƏHİD

Larisa Məmmədova

13 yaş

Azərbaycanlı ata (Fərman) və ukraynalı ananın (Qalina) ailəsində doğulub. 132-134 saylı məktəbdə oxuyub. İstedadlı pianoçu və rəssam olub. O gecə atasının sarı avtobusunu təhlükəsiz yerə aparmasına kömək etmək üçün onunla getməkdə israr edib. Ən gözəl paltarını geyinib. Atasını huşsuz halda döyüblər. 13 yaşlı Larisanın ürəyinə 7,62 mm-lik güllə dəyib və o hadisə yerində ölüb.

On üç yaşlı körpə qız, / Yazıq anan necə dözsün / Bu dərdə, bu qəmə? / Qəbrinin başında kuklan yatır... / Bu gün sən kuklana layla deməli olduğun gün, / Kuklan sənə layla deyir.

— Bəxtiyar Vahabzadə

Larisa Məmmədova
ŞƏHİD

İlham və Fərizə Allahverdiyevlər

19 yanvar axşamı İlham Fərizəni təhlükəsizliyi üçün anasının evinə aparır. Qardaşı oğlunu öpür, etirazçılara qoşulmaq üçün küçələrə çıxır. O gecə İlham "Şamaxinka" ərazisində Sovet əsgərləri tərəfindən öldürülür. 20 yanvar səhəri İlhamın ölümünü eşidən hamilə Fərizə (2 aylıq uşaq gözləyirdi) dağılır. Tibbi yardım almasına baxmayaraq, əri olmadan yaşaya bilməyib intihar edir.

İlham və Fərizə Allahverdiyevlər

Rəqəmlərin Arxasındakı Həqiqət

147
Şəhid
744
Yaralı
841
Həbs edilən

"20 Yanvar Azərbaycan xalqının tarixində sadəcə ağrı və acı ilə xatırlanacaq gün deyil. 20 Yanvar Azərbaycan xalqının şan və şərəf günüdür."

🕯️ Şəhidlər Divarı

147 şəhidin əziz xatirəsi

🕯️ Abbasov Sabir Rzaqulu oğlu
🕯️ Abbasov Zöhrab Heydərəli oğlu
🕯️ Abbasova Fəridə Nəriman qızı
🕯️ Abdullayev Eyyub Mahmud oğlu
🕯️ Abdullayev Tariyel Hacıbala oğlu
🕯️ Abdullayev Zahid Abdulla oğlu
🕯️ Adilov Musa Ramazan oğlu
🕯️ Abdullayev Tariyel Oruc oğlu
🕯️ Ağahüseynov Ağahəsən Yarı oğlu
🕯️ Ağahüseynov Nurəddin Aslan oğlu
🕯️ Ağaverdiyev Aslan Əlikram oğlu
🕯️ Alimov Ramis Xarisoviç
🕯️ Allahverdiyev İlham Əjdər oğlu
🕯️ Allahverdiyev Nəriman Əmir oğlu
🕯️ Allahverdiyev Ruslan Kamal oğlu
🕯️ Allahverdiyeva Fərizə Çoban qızı
🕯️ Aliməmmədov Teymur Yəhya oğlu
🕯️ Atakişiyev Bəhruz Tofiq oğlu
🕯️ Atakişiyev Şakir Xandadaş oğlu
🕯️ Ağayev Şövkət Həsənoviç
🕯️ Babayev Əlövsat Hidayət oğlu
🕯️ Babayev Fuad Yavər oğlu
🕯️ Babayev Rahim Vaqif oğlu
🕯️ Babayeva Sürəyyə Lətif qızı
🕯️ Bağırov Baloğlan Həbib oğlu
🕯️ Bağırov Telman Malik oğlu
🕯️ Baxşəliyev Elçin Mirzə oğlu
🕯️ Baxşıyev Salman Babaxan oğlu
🕯️ Bayramov İsabala Əli oğlu
🕯️ Bessantina Vera Lvovna
🕯️ Bədəlov Rövşən Seyfulla oğlu
🕯️ Boqdanov Valeri Zakiroviç
🕯️ Bünyadzadə Ülvi Yusif oğlu
🕯️ Cabbarov Firuz Vəli oğlu
🕯️ Cavanşirov İlkin Zülqədər oğlu
🕯️ Cəfərov Əbülfəz Böyükağa oğlu
🕯️ Durdıyev Anagəldi
🕯️ Eminov Vəfadar Osman oğlu
🕯️ Əbilhəsənov İlqar Yusif oğlu
🕯️ Əbülfətov Mircamal Mirsaleh oğlu
🕯️ Əhmədov İlqar Hümbət oğlu
🕯️ Ələkbərov Azər Nəsib oğlu
🕯️ Əsgərov Novruz Faiq oğlu
🕯️ Ələsgərov Zaur Rasim oğlu
🕯️ Əliyev Əruz Əhmədəli oğlu
🕯️ Əliyev Bayram Mədət oğlu
🕯️ Əliyev Çingiz Mirzəhüseyn oğlu
🕯️ Əliyev Xəlqan Yusif oğlu
🕯️ Əliyev Namiq Kamil oğlu
🕯️ Əliyev Rüstəm Şahvələd oğlu
🕯️ Əliyev Zahid Bayram oğlu
🕯️ Əliyev Zəbbulla Xeyrulla oğlu
🕯️ Əlizadə Faiq Əbdülhüseyn oğlu
🕯️ Əsədullayev Asif Kamil oğlu
🕯️ Əşrəfov Rəhman İsmixan oğlu
🕯️ Əzizov Habil Komunar oğlu
🕯️ Hacıyev Mübariz Məhəmməd oğlu
🕯️ Həmidov İzzət Atakişi oğlu
🕯️ Həmzəyev Balahüseyn Mirqəzəb oğlu
🕯️ Həsənov Əli Xudaverdi oğlu
🕯️ Həsənov Fuad Əvəz oğlu
🕯️ Həsənov Mehman İbrahim oğlu
🕯️ Həsənov Müzəffər Qəzənfər oğlu
🕯️ Həsənov Sahib Nəsib oğlu
🕯️ Həşimov İsrafil Ağababa oğlu
🕯️ Hüseynov Bəxtiyar Məmməd oğlu
🕯️ Hüseynov Əlimərdan Əbil oğlu
🕯️ Hüseynov Nəriman Vəli oğlu
🕯️ Hüseynov Nizami Polad oğlu
🕯️ Hüseynov Rahib Məmməd oğlu
🕯️ Xammədov Baba Məmməd oğlu
🕯️ Xanməmmədov Cəbrayıl Hüseynxan oğlu
🕯️ Xaritonov Vladimir Aleksandroviç
🕯️ İbadzadə Ağamehdi Seyfulla oğlu
🕯️ İbrahimov İbrahim İsmayıl oğlu
🕯️ İbrahimov İlqar Rəşid oğlu
🕯️ İmanov Elçin Beydulla oğlu
🕯️ İsayev Fəxrəddin Xudu oğlu
🕯️ İsayev Müşviq Ağaəli oğlu
🕯️ İsayev Rauf Sultanməcid oğlu
🕯️ İsmayılov Cavad Yunus oğlu
🕯️ İsmayılov Məmmədəli Novruz oğlu
🕯️ İsmayılov Rəşid İslam oğlu
🕯️ İsmayılov Tofiq Babaxan oğlu
🕯️ İsrayılov Ağanəzər Araz oğlu
🕯️ Kazımov Əflatun Həşim oğlu
🕯️ Kərimov Aleksandr Ramazan oğlu
🕯️ Kərimov İlqar İsa oğlu
🕯️ Kərimov Oqtay Ayvaz oğlu
🕯️ Qayıbov Ələsgər Yusif oğlu
🕯️ Qasımov Abbas Şəmməd oğlu
🕯️ Qasımov Yusif İbrahim oğlu
🕯️ Qeybullayev Elçin Suyəddin oğlu
🕯️ Qəniyev Mirzə Rzabala oğlu
🕯️ Qocamanov Əliyusif Bilal oğlu
🕯️ Quliyev Səxavət Balay oğlu
🕯️ Marxevka Aleksandr Vitalyeviç
🕯️ Meyeroviç Yan Maksoviç
🕯️ Məmmədov Eldar Zeynal oğlu
🕯️ Məmmədov İbiş Behbud oğlu
🕯️ Məmmədov İlham İslam oğlu
🕯️ Məmmədov Kamal Seyidqurban oğlu
🕯️ Məmmədov Mehman Sahibəli oğlu
🕯️ Məmmədov Məmməd Yarməmməd oğlu
🕯️ Məmmədov Rahim Vəliağa oğlu
🕯️ Məmmədov Səxavət Heydər Əli oğlu
🕯️ Məmmədov Şahin Zahid oğlu
🕯️ Məmmədov Vaqif Məmməd oğlu
🕯️ Məmmədov Vidadi Üzeyir oğlu
🕯️ Məmmədova Larisa Fərman qızı
🕯️ Məmmədova Svetlana Həmid qızı
🕯️ Məmmədova Rəna Təyyar qızı
🕯️ Mirzəyev Azad Əliheydər oğlu
🕯️ Mirzəyev Elçin Hüseynqulu oğlu
🕯️ Mirzəyev Vaqif Səməd oğlu
🕯️ Mövludov Fuad Fərhad oğlu
🕯️ Muxtarov Rasim Mustafa oğlu
🕯️ Muradov Mehman Əsəd oğlu
🕯️ Mursaqulov İsmayıl Həsən oğlu
🕯️ Musayev Tofiq Ayvaz oğlu
🕯️ Mustafayev Mahir Vaqif oğlu
🕯️ Nəsibov Allahyar İsgəndər oğlu
🕯️ Nəsirov Yanvar Şirəli oğlu
🕯️ Nikolayenko Alla Alekseyevna
🕯️ Nişşenko Andrey Aleksandroviç
🕯️ Novruzbəyli Ağabəy Oqtay oğlu
🕯️ Novruzov Tofiq Heydər oğlu
🕯️ Nuriyev Zahir Zəbi oğlu
🕯️ Orucov Rafiq Ümid oğlu
🕯️ Orucov Rəfael Ümid oğlu
🕯️ Orucov Şəmsəddin Əbilhəsən oğlu
🕯️ Poladi Saleh Əliqulu oğlu
🕯️ Rəhimov Rəhim İsmayıl oğlu
🕯️ Rəhmanov İslam Oqtay oğlu
🕯️ Rüstəmov Rövşən Məmməd oğlu
🕯️ Rzayev Azad Allahverdi oğlu
🕯️ Sadıqov Yusif Allahverdi oğlu
🕯️ Salahov Şərafəddin Müzəffər oğlu
🕯️ Salayeva Sevda Məmmədağa qızı
🕯️ Semyonov Vladimir Aleksandroviç
🕯️ Səfərov Bafadar Ağamirzə oğlu
🕯️ Şərifov Mürvət Rəhim oğlu
🕯️ Tokarev Vladimir İvanoviç
🕯️ Tuxtamışov Fərqat Şərifullaeviç
🕯️ Turabov Tengiz Məmməd oğlu
🕯️ Yaqubov Nüsrət İsmayıl oğlu
🕯️ Yefimiçev Boris Vasilyeviç
🕯️ Yusupov Oleq Kərimoviç
🕯️ Zülalov İsbəndiyar Adil oğlu

Əbədi Xatirə

Hər bir işıq bir şəhiddir. Onların ruhu Azərbaycanın azadlıq günəşi altında əbədi parlayır.

Bir Dəqiqəlik Sükut
1:00